معنی گرفتگی

[ گِ رِ تَ / تِ ] (حامص) ملولی. اندوهگنی. دل تنگی که آثار آن بر روی پیدا باشد. انقباض، در مقابل انبساط: روزی گشاده باشی و روزی گرفته ای بنمای کان گرفتگی از چیست ای پسر. فرخی. || سد شدن. بستن : و حیض بسته و گرفتگی بول بگشاید. (ذخیرهٔ خوارزمشاهی). با ترکیبات ذیل آید و معانی متعدد دهد: - گرفتگی آسمان؛ ابری و مهی بودن آن. - گرفتگی آواز؛ همهمه. (منتهی الارب): سپستر گرفتگی در آواز پدید آید و آن گرفتگی را به تازی غنه گویند. (ذخیرهٔ خوارزمشاهی). - گرفتگی بینی؛ سدّه. (زمخشری). - گرفتگی تنبوشه؛ بستن آب راهه. - گرفتگی خورشید؛ کسوف. - گرفتگی دریا؛ مه آلود بودن آن. - گرفتگی دل؛ اندوه و غم داشتن. - گرفتگی زبان؛ ترته. (منتهی الارب). - گرفتگی زغال؛ حالتی است که از زغال سرخ نشده دست دهد. - گرفتگی سینه؛ راه تنفس بسته شدن و به سختی نفس کشیدن. - گرفتگی قلب؛ کنایه است از در نهایت غم و اندوه بودن. - گرفتگی کوه؛ آنگاه که ابر و بخار در کوه پیچیده و کوه ناپدید شود. - گرفتگی ماه؛ خسوف : یا او را [ ماه را ] بر آن حال گرفتگی مکث باشد، ای درنگ مدتی یا نبود. (التفهیم). - گرفتگی هوا؛ مه آلود بودن آن. ابری بودن هوا.