معنی دوز

(مادهٔ مضارع دوختن) این کلمه مادهٔ مضارع دوزیدن و دوختن است و از ترکیب عطفی آن با مادهٔ ماضی (دوخت و دوز) حاصل مصدر یا اسم مرکب حاصل شود و در ترکیب با اسم، صفت فاعلی مرکب از آن بدست می آید، مانند: کفشدوز، و گاه نیز صفت مفعولی، چون میخ دوز. (از یادداشت مؤلف). رجوع به دوختن شود. || (نف) دوزنده و بخیه کننده است و همیشه به طور ترکیب استعمال می شود. مانند: کفش دوز و زردوز و جز آن. (ناظم الاطباء) (از آنندراج). اینک برخی ترکیبات فاعلی آن: ارسی دوز، به دوز، بخیه دوز، پاپوش دوز، پوستین دوز، پالان دوز، پاره دوز، پالتودوز، پرده دوز، پاپوش دوز، پیراهن دوز، پینه دوز، پوتین دوز، ترکش دوز، توشک دوز، تودوز، ته دوز، جامه دوز، جگردوز، جوال دوز، چادردوز، چکمه دوز، خامه دوز، خان دوز، خوش دوز، دستی دوز، دل دوز، رودوز، روان دوز، روبنددوز، زین دوز، زردوز، سلدوز، سرمه دوز، شلواردوز، صاغری دوز، عرق چین دوز، عبادوز، قبادوز، قلاب دوز، قندره دوز، کپه دوز، کت دوز، کفش دوز، کلاه دوز، کانوادوز، کفن دوز، گل دوز، لباس دوز، لحاف دوز، لخت دوز، مزدی دوز، مرواریددوز، ملیله دوز، مویینه دوز، موزه دوز، نعلین دوز، نیم چکمه دوز، وصله دوز، یراق دوز و غیره. (یادداشت مؤلف). و گاهی معنی مفعولی دهد: میخ دوز، نیزه دوز؛ یعنی دوخته شده با میخ یا نیزه. (یادداشت مؤلف). || گاهی درتداول صیغهٔ امر آن با امر بریدن، ترکیبی به صورت «ببربدوز» می سازد. که اسم مرکبی است به معنی خیاط. (از یادداشت مؤلف).(اِ) نوعی بازی که عرب آن را سَدَّر و قَرق گوید. (یادداشت مؤلف). قرق. سدر. دوز که بازیی است و در آن چهل خط کشند و سنگریزه ها به صف نهند. (منتهی الارب). رجوع به سدر و قرق شود. - دوزبازی؛ بازی سدر و قرق کردن.(اِ) فضلهٔ لک لک. (ناظم الاطباء). دوزه. پیخال کلنک. (آنندراج). || بن لاک. (لغت فرس اسدی).