معنی دواتدار

[ دَ ] (نف مرکب) دوات دارنده. همان که در عرف حال آن را قلمدان بردار گویند. (آنندراج). حامل دوات. نگهدارندهٔ دوات. || منشی. دبیر. آنکه دوات دارد و بکار برد و توسط آن نویسد. منصبی بوده در دربار پادشاهان قدیم ایران خاصه در دربار غزنویان. متصدی دوات و قلمدان سلطنتی. دواتی. داوی. دویت دار. (از یادداشت مؤلف): رقعه بنمودم دواتدار را گفت بستان، بستد و به امیر داد. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۱۶۱). پیش بردم و دواتدار بستد و او بخواند. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۶۴۴). چو درّ و سحر به مشک سیه برآمیزی دواتدار تو زیبد نبیرهٔ مشکان. امیرمعزی (از آنندراج). به پیش کاتب وحیش دواتدار خرد به فرق حاجب بارش نثار بارخدا.خاقانی. رجوع به دواتی شود. فصل هفتم، در بیان شغل مقرب الخاقان دواتدار مهرانگشتر آفتاب اثر، ارقام بیاضی و دفتری را واقعه نویسان طغرا می کشند، مشارالیه به مهر مهرآثار می دهد... و در مجلس عام در صف قورچیان یراق، در پهلوی دواتدار قدیمی که دواتدار پروانه جات است ایستاده می شود. (تذکرةالملوک چ دبیرسیاقی ص ۲۶). فصل هشتم، در بیان شغل مقرب الخاقان دواتدار ارقام و احکام و پروانجات که عالیجاه منشی الممالک طغرا می کشد مهر دادن آن مختص دواتدار مذکور است... و جای او که می ایستد آن است که در صف قورچیان یراق، در پهلوی قورچی صدق که مهردار مهر «شرف نفاذ» نیز بوده ایستاده می شد. (تذکرة الملوک صص ۲۶ -۲۷). دواتدار احکام مبلغ بیست وچهار تومان و.... مواجب و تیول و به شرح زیر رسوم داشته. (تذکرة الملوک ص ۵۷). دواتدار ارقام مبلغ چهل وسه تومان و یکهزار و کسری مواجب و تیول و به دستور دواتدار احکام رسوم داشته. (تذکرة الملوک ص ۵۸). - دواتدار احکام؛ دواتدار مهرانگشت آفتاب اثر. در سازمان اداری حکومت صفویه به کسی اطلاق می شده که مهر بیضی شکل پادشاه را در اختیار داشته و همواره ملازم و نزدیک خدمت سلطان بوده و در کمربند یا شال خود دوات، و در داخل جبهٔ خویش کاغذ مهیا داشته و مستعد تحریر فرامین شاه و مهر زدن بدانها بوده است. (از سازمان اداری حکومت صفوی ص ۱۱۹). - دواتدار مهرانگشت آفتاب اثر؛ دواتدار احکام. رجوع به ترکیب دواتدار احکام شود.[ دَ ] (اِخ) محمدپاشا. یکی از سیاستمداران و رجال نامی و دانشمند و باکفایت عثمانی است که به نخست وزیری رسیده است. وفات وی به سال ۱۱۶۶ هـ . ق. در مصر اتفاق افتاد. (از قاموس الاعلام ترکی).