معنی ترفند

[ تَ فَ ] (اِ) محمد معین در حاشیهٔ برهان آرد: از اوستایی ترپ، ترفیات (دزدیدن، با تقلب سرقت کردن)، پهلوی ترفتینیتن (به حیله ربودن)، هندی باستان ترپ -، تراپته (انتقال یافتن، تغییر دادن)، قیاس کنید با تره پو ی یونانی، در فارسی ترب (حیله و مکر) -انتهی. دروغ و تزویر و مکر و حیله باشد. (برهان) (انجمن آرا) (آنندراج) (ناظم الاطباء). تزویر و دروغ و مکر بود. (فرهنگ جهانگیری). تزویر و مکر و حیله و زرق. (اوبهی). دروغ. (صحاح الفرس). زرق. (فرهنگ اسدی نخجوانی): این چه ترفند است ای بت که همی گوید خلق که سقر باشد فرجام ترا مستقرا. خسروانی (از لغت فرس اسدی چ اقبال ص ۸۸). ای آنکه جز از شعر و غزل هیچ نخوانی هرگز نکنی سیر دل از تنبل و ترفند.کسائی. مر مرا ای دروغگوی سترگ تالواسه گرفت از این ترفند.خفاف. یکی مهره باز است گیتی که دیو ندارد به ترفند او هیچ تیو.عنصری. مکر و ترفندت کنون از حد گذشت شرم دار اکنون از این ترفند چند. ناصرخسرو. چون خود نکنی چنانکه گویی پند تو بود دروغ و ترفند.ناصرخسرو. نخستین پند خود گیر از دل خویش وگرنه نیست پندت جز که ترفند. ناصرخسرو. گر اهل عهد و پیمانی از اهل خاندانی تو وگر زین خانه بیرونی بر افسونی و ترفندی. ناصرخسرو. پس چه کفارت این چه کفر بود یا چه بیهوده باشد و ترفند؟ انوری (از شرفنامهٔ منیری). به تلبیس دست ابلیس فروبستی و به ترفند پای دیو در بند کردی. (سندبادنامه ص ۲۳۸). || محال. (لغت فرس اسدی چ اقبال ص ۸۸) (اوبهی) (صحاح الفرس) (فرهنگ اسدی نخجوانی). || ترفنده. (برهان) (فرهنگ جهانگیری) (شرفنامهٔ منیری). سخن بیهوده. (لغت فرس اسدی چ اقبال ص ۸۸). بیهوده. (برهان) (انجمن آرا) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (فرهنگ جهانگیری): با هنر او همه هنرها یافه با سخن او همه سخنها ترفند. فرخی (از لغت فرس اسدی چ اقبال ص ۸۸). آری چو سخنهای جفای تو شنودم در گوش نگیرم سخن یافه و ترفند. امیر معزی . نزد من قبله دوست، عقل و وفاست هرچه زین بگذری همه ترفند.سنایی. جز مدح تو ترفند بود هرچه نویسم کردم قلم از نامهٔ ترفند شکسته.سوزنی. بشعر ترفند از ترف بودم و رخبین به پند و حکمت اکنون چو شکّر و قندم. سوزنی. به پند و حکمت پیرانه سر بدولت تو بود که محو شود شعرهای ترفندم.سوزنی. نبود در کلام تو جز عدل نرود بر زبان تو ترفند.فخری. ترفنده نیز بهمین معنی است. ترونده تبدیل فا و واو است و ترکند و ترکنده نیز از تبدیلات فا و کاف است. (انجمن آرا) (آنندراج). ترفنده و ترکند و ترکنده. (فرهنگ رشیدی). و رجوع به همین کلمات شود.