معنی کید

معنی کید

[ کَ / کِ ] (اِ) چیزی را گویند که بدان طلا و نقره و امثال آن را به هم وصل کنند، و آن را به عربی لحیم خوانند. (برهان). لحیم و آنچه بدان طلا و نقره را پیوند کنند. (ناظم الاطباء). به معنی لحیم طلا و نقره به بای موحده است. (فرهنگ رشیدی). از آنکه مدح تو گویم درست گویم و راست مرا به کار نیاید سریشم و کیدا. دقیقی (از لغت فرس اسدی). || (اِخ) نام ستاره ای منحوس که به هندی کیت نامند. (غیاث). در علم احکام نجوم، نجم نحسی در آسمان که دیده نشود و برای او حساب معلومی است که بدان حساب، جای او را استخراج کنند. (از یادداشت به خط مرحوم دهخدا): خانهٔ طالع عمرم ششم و هشتم کید چون ندیدید که جاماسب دهائید همه. خاقانی. - کید قاطع؛ نام کوکبی منحوس دم دار، و آن قاطع اعمار است. ظاهراً مفرس کیت است که به یای مجهول در هند نام ستاره ای منحوس است. (غیاث) (آنندراج). نام یکی از ذوات الأذناب است که احکامیان آن را سخت شوم نهند. (از یادداشت به خط مرحوم دهخدا): یا نحوس کید قاطع را ز جهل بر سعود شعریان خواهم فشاند. خاقانی (از یادداشت ایضاً). کید قاطع مگو که واصل ماست کید چون گردد آفتاب منیر.خاقانی.
[ کَ ] (اِخ) نام نوشابهٔ بردعی بوده که قیدافه معرب آن شده، و اصل در آن کندابه یعنی آب قند بوده است، نوشابه نیز به همان معنی است و قند معرب کند است. (انجمن آرا) (آنندراج). و رجوع به کیدپا شود.
[ کَ ] (ع مص) بد سگالیدن. (ترجمان القرآن). بد سگالیدن. مکید و مکیدة مثله. (منتهی الارب) (آنندراج). || خدعه کردن با کسی و مکر کردن با او. (ناظم الاطباء): کاده یکیده کیداً؛ خدعه و مکر کرد با وی. مکیدة اسم است از آن. (از اقرب الموارد). || خدعه و مکر آموختن کسی را. (از اقرب الموارد) (از المنجد). و بدین معنی تفسیر شده است {/B«کَذََلِکَ کِدْنََا لِیُوسُفَ» ۱۱-۱۳۱۲:۷۶/}(قرآن ۱۲/۷۶)؛ یعنی یوسف را کید آموختیم بر برادرانش. || جنگیدن با کسی. (از اقرب الموارد). آتش برآوردن آتش زنه. (منتهی الارب) (آنندراج) (از اقرب الموارد): کاد الزند النار؛ آتش برآورد آتش زنه. (ناظم الاطباء). || قی کردن. || کوشیدن زاغ در بانگ کردن. (منتهی الارب) (آنندراج) (از ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). || با هم مروسیدن. یقال: هو یکیده؛ ای یعالجه. (منتهی الارب). با هم مروسیدن. (آنندراج). همت گماشتن و پرداختن به کاری. (از اقرب الموارد). || مردن. یقال: هو یکید بنفسه؛ ای یجود بها. (منتهی الارب). مردن. (آنندراج). مردن، و گویند: «رأیته یکید بنفسه»؛ یعنی او را دیدم که در جان کندن رنج می کشید. (از اقرب الموارد). کاد فلان بنفسه؛ مرد فلان. (ناظم الاطباء). || حیض آوردن زن. (منتهی الارب) (آنندراج): کادت المرأة؛ حایض شد آن زن. (ناظم الاطباء). || آهنگ نمودن. (منتهی الارب) (آنندراج). || نزدیک شدن کار که بشود، و یقال: کاد یفعل کذا. (منتهی الارب) (از آنندراج). کاد یفعل کذا؛ نزدیک شد این کار را بکند (واوی و یائی). (ناظم الاطباء). رجوع به کَوْد شود. || درشتی نمودن. (منتهی الارب) (آنندراج). یقال: لا کیداً و لا هماً؛ یعنی نه درشتی می کنم و نه قصد. و الفعل من ضرب. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). لا و اللََّه کیداً و لا هماً؛ یعنی نه حیله می کنم و نه قصد می کنم؛ این جمله را کسی گوید که بر کاری واداشته شود که آن را ناپسند دارد. (از اقرب الموارد).
[ کَ ] (ع اِ) مکر و فریب. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء). مکر و خبث. (اقرب الموارد). مکیدت. ترفند. دستان. مکر. فریب. (از یادداشت به خط مرحوم دهخدا). کید، ارادهٔ مضرت است پنهانی برای غیر، و آن از جانب خلق حیله ای ناپسند است و از جانب خدا تدبیر به حق است برای جزا دادن به اعمال خلق. (از تعریفات جرجانی):{/B ذََلِکُمْ وَ أَنَّ اَللََّهَ مُوهِنُ کَیْدِ اَلْکََافِرِینَ . ۱-۷۸:۱۸/}(قرآن ۸/۱۸). {/Bفَقََاتِلُوا أَوْلِیََاءَ اَلشَّیْطََانِ إِنَّ کَیْدَ اَلشَّیْطََانِ کََانَ ضَعِیفاً. ۱۴-۲۱۴:۷۶/}(قرآن ۴/۷۶).{/B وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لاََ یَضُرُّکُمْ کَیْدُهُمْ شَیْئاً إِنَّ اَللََّهَ بِمََا یَعْمَلُونَ مُحِیطٌ. ۱۱-۲۴۳:۱۲۰/}(قرآن ۳/۱۲۰). گاو مسکین ز کید دمنه چه دید وز بد زاغ بوم را چه رسید. رودکی (از یادداشت به خط مرحوم دهخدا). محسّن را دگر مکری و حسان را دگر کیدی و جعفر را دگر رویی و صالح را دگر رایی. ناصرخسرو. بسیار کس به کید و حیلت خود هلاک گشتند. (کلیله و دمنه). زیرا که او به سیرت و خلق فریشته ست ایمن بود فریشته از کید اهرمن.امیرمعزی. گیرم ز روی عقل همه زیرکیش هست با کید روزگار به جز ابلهیش نیست.خاقانی. کید حسود بدنسب با چون تو شاه دین طلب خاری است جفت بولهب در راه طاها ریخته. خاقانی. سلطان از کید او آگاه شد. (ترجمهٔ تاریخ یمینی چ ۱ تهران ص ۲۴۵). امیر سیف الدوله این معنی بر قصد حساد و کید اضداد حمل کرد. (ترجمهٔ تاریخ یمینی ایضاً ص ۲۰۱). چو من سر سوی کید هندو نهم از او کینه و کید یک سو نهم.نظامی. به کیدی که با کید درساختم به پای خودش چون درانداختم. نظامی (اقبالنامه چ وحید ص ۴۳۴). روح را از عرش آرد در حطیم لاجرم کید زنان باشد عظیم.مولوی. بلاغت و ید بیضای موسی عمران به کید و سحر چه ماند که ساحران سازند. سعدی. من خود از کید عدو باک ندارم لیکن کژدم از خبث طبیعت بزند نیش به سنگ. سعدی. همه ضعف و خاموشیش کید بود مگس قند پنداشتش قید بود.سعدی. به نیم بوسه دعایی بخر ز اهل دلی که کید دشمنت از جان و جسم دارد باز. حافظ. - کید اللََّه؛ مجازات خدای است مر مکاران را بر مکر آنها. (منتهی الارب) (آنندراج) (از ناظم الاطباء). - کید کردن؛ مکر و نیرنگ به کار بردن. حیله و چاره اندیشی کردن : که من احتیاط در کید کردن و طلیعه داشتن و جنگ، به جای آورده ام. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۳۵۰). || جنگ. یقال: غزا فلان و لم یلق کیداً. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). جنگ. (آنندراج) (از اقرب الموارد): آن یکی زد سیلیی مر زید را حمله کرد او هم برای کید را.مولوی. || قی، و منه: «اذا بلغ الصائم الکید افطر». (اقرب الموارد). || چاره. (زمخشری، از یادداشت به خط مرحوم دهخدا). حیله. (منتهی الارب) (آنندراج) (اقرب الموارد).
[ کَ ] (اِخ) نام رای کنوج باشد که معاصر ذوالقرنین بوده و دخت او را اسکندر به حبالهٔ نکاح درآورد. (فرهنگ جهانگیری) (از برهان). و مخفف کیدار که یکی از راجه های هند است که معاصر اسکندر بود. (غیاث): یکی نامه بنوشت نزدیک کید چو شیری که ارغنده گردد ز صید.فردوسی. چو نامه برِ کید هندی رسید فرستادهٔ پادشا را بدید.فردوسی. یکی شاه بد هند را کیدنام خردمند و بینادل و شادکام.فردوسی. [ اسکندر ] از آنجا به هندوستان رفت و فور بر دست وی کشته شد و کید هندی صلح خواست و دختر و طبیب و جام و فیلسوف را بفرستاد. (مجمل التواریخ و القصص ص ۵۶). و در شاهنامه نام او کید هندو گفته است... (مجمل التواریخ و القصص ص ۱۱۹). چو من سر سوی کید هندو نهم از او کینه و کید یک سو نهم.نظامی. فرستاده آمد به درگاه کید سخن در هم افکند چون دام صید. نظامی (اقبالنامه چ وحید ص ۳۴۵). رجوع به مجمل التواریخ و القصص ص ۵۶ و ۱۱۹ شود.
[ کَ ] (اِخ) نام یکی از معبودان هندوان. (غیاث).
(اِخ) تامس. درام نویس انگلیسی که در سال ۱۵۵۸ م. در لندن متولد شد و به سال ۱۵۹۴ م. در همانجا درگذشت. او راست: «پمپهٔ بزرگ»، «کرنلی»، «تراژدی اسپانیول». (از لاروس).

کلمات هم‌قافیه با «کید»

مشاهده واژگان هم‌وزن و هم‌آهنگ ختم‌شده به «ید» برای سرودن شعر

راهنمای اختصارات لغت‌نامه دهخدا

نشانه‌های اختصاری و معانی آن‌ها

اِ = اسم

اِخ = اسم خاص

اِ صوت = اسم صوت

اِ فعل = اسم فعل

اِ مرکب = اسم مرکب

اِ مص = اسم مصدر

ص = صفت

ص نسبی = صفت نسبی

ن تف = نعت تفضیلی

نف = نعت فاعلی

ن ل = نسخه بدل

ن م = نعت مفعولی

ع = عربی

ظ = ظاهراً

ج = جلد

ج، = جمع

جِ = جمعِ…

جج، = جمع‌الجمع

ججِ = جمع‌الجمعِ…

ص = صفحه

صص = صفحات

مص = مصدر

مص مرکب = مصدر مرکب

ح = حاشیه

حامص = حاصل مصدر

چ = چاپ

|| = نشانه معنی بعدی مدخل

__ = نشانه ترکیب یا زیرمدخل

ق = قید

ق.م. = قبل از میلاد

م. = میلادی

(ص) = صلّی‌الله علیه و آله و سلم

(ع) = علیه‌السلام

(س) = سلام‌الله علیه

فان = فرهنگ اسدی نخجوانی

حفان = حاشیه فرهنگ اسدی نخجوانی

حبط = حبیب‌السیر چاپ طهران

خارج می‌شوید؟

برای خروج از سایت اطمینان دارید؟

برای دسترسی باید وارد شوید