معنی گرفته

[ گِ رِ تَ / تِ ] (اِ) طعنه. (غیاث). طعنه است که زدن نیزه و گفتن سخنان به طریق سرزنش باشد. (برهان) (آنندراج). با لفظ زدن مستعمل است. (آنندراج): شبیخون برشکسته چند سازی گرفته با گرفته چند بازی.نظامی. شاه با او تکلفی درساخت بتکلف گرفته ای می باخت.نظامی. || تاوان و غرامت. || مزد کار و اجرت پیشی. || لاف و گزاف. (برهان).[ گِ رِ تَ / تِ ] (ن مف) مجذوب. مفتون. مبتلا. گرفتار: روندگان مقیم از بلا بپرهیزند گرفتگان ارادت بجور نگریزند. سعدی (طیبات). نه بخود میرود گرفتهٔ عشق دیگری می برد بقلابش.سعدی (بدایع). || اسیر و گرفتار. || مردم خسیس و بخیل و ممسک. || هرچیز که راه آن مسدود شده باشد. || دلتنگ و غمگین و ملول و ناخوش. (آنندراج): روزی گشاده باشی و روزی گرفته ای بنمای کان گرفتگی از چیست ای پسر. فرخی. هرگاه خداوند مالیخولیا... ترش روی و غمگین و گرفته و گریان باشد و خلوت گزیند... (ذخیرهٔ خوارزمشاهی). ترش روی و گرفته و اندوهمند باشد. (ذخیرهٔ خوارزمشاهی). یارب چه گل شکفته ز مکتوب ناله باز باد صبا ملول و کبوتر گرفته است. سلیم (از آنندراج). - خاطر گرفته؛ ملول. رنجیده خاطر: با خاطر گرفته کدورت چه میکند با کوه درد سنگ سلامت چه میکند. صائب (از آنندراج). || تیره از لحاظ رنگ، مقابل باز و روشن : رنگی گرفته دارد. و تابستان گرفته و ابرناک. (ذخیرهٔ خوارزمشاهی). در ترکیبات ذیل آید و معانی متعدد دهد: الفت گرفته. آتش گرفته. آرام گرفته. اجل گرفته. جن گرفته. چادرگرفته. خون گرفته. دل گرفته. دم گرفته. روگرفته. سرگرفته. ماه گرفته (منخسف). آفتاب گرفته (منکسف). هواگرفته.