معنی چوب‌خط

[ خَ ] (اِ مرکب) قطعه چوبی که بر آن هر دفعه که از کسی چیزی به نسیه خرند خطی یا بریدگی پدید آرند، تا گاه محاسبه آن خطوط و بریدگیها بر دفعات خرید دلیل باشد. قطعه چوبی که چون از بقال و صراف چیزی بوعده بگیرند برای حفظ اعداد خطها بر آن چوب کشند تا وقت ادا موافق آن بدهند همانند: شاخ گل را خارها باشد بجای چوب خط آب را گل بسته چون خورده ست از پس میدهد. وحید (از آنندراج). نهال خشک هم دارد ثمر در باغ درویشی کلید مخزن رزق فقیران چوب خط باشد. وحید (از آنندراج). و از این عالم است بر چیزی خط کشیدن که افاده معنی حفظ اعداد کند: کلید مخزن رزق فقیران چوب خط باشد. وحید (از آنندراج). می کشم در حساب وعدهٔ او خط ز مژگان همیشه بر دیوار. آقاشاپور (از آنندراج). تکه چوبی است که بر آن بی سوادان برای علامت با چاقو خط میزنند و عموماً نانواها و قصابها بخریداران که به نسیه جنس خرند چوب خط میدهند تا هر وقت چیزی میخرند فروشنده بر آن خطی میزند و آخر ماه آن خطها را حساب میکنند. (از فرهنگ نظام). قطعه چوبی متداول مابین بایع و مشتری که بالای آن را پهن کرده تاریخ میگذارند و هرگاه مشتری چیزی از بایع می خرد با کارد یا گزلک خطی بر آن چوب میکند تا نشانه باشد مبلغ و یا مقداری را که در میانهٔ خود قرار داده اند. (ناظم الاطباء). || برای طلب خیرات یا قرض چوبی نزد مسئولٌ عنه بفرستند و او خطی بر آن کشد و این نشان وعده باشد. (آنندراج). || چوب باریکی که نوآموزان بدست گیرند و با آن بر سطور کتاب خط برند تا انگشتشان با خطوط کتاب تماس پیدا نکند. گاهی آن را از کاغذ و مقوا کنند و بهمین نام نامند. || چوب گدائی. رجوع به ترکیب چوب گدائی شود.