معنی نظامی عروضی

[ نِ یِ عَ ] (اِخ) احمدبن عمربن علی سمرقندی، مکنی به ابوالحسن و ملقب به نظام الدین یا نجم الدین و معروف به نظامی عروضی، از نویسندگان و شاعران قرن ششم هجری قمری است، وی در اواخر قرن پنجم در سمرقند ولادت یافت. پس از تحصیلات مقدماتی در سالهای ۵۰۴-۵۰۶ عزم خراسان کرد، در آنجا به خدمت عمر خیام و امیر معزی رسید، وی به دربار ملوک آل شنسب وابسته بود و سالها مداحی شاهان آن سلسله می کرد و کتاب معروف خویش مجمع النوادر، مشهور به چهارمقاله را به نام ابوالحسن حسام الدین علی بن فخرالدوله مسعود برادرزادهٔ ملک شمس الدین محمد پادشاه غوری تألیف کرد، چهار مقاله که اسم اصلی آن مجمع النوادر است از متون ادبی مهم زبان فارسی است و در حدود سالهای ۵۵۱-۵۵۲ تألیف شده است. او راست: ایا بدیع زمانه که در سخا و هنر ترا نظیر ندانیم جز نیا و پدر چو هفت هشت حریفیم در یکی خانه شناخته به خراسان به هفت هشت هنر دبیر و شاعر و درزی، طبیب و دانشمند ادیب و نحوی و قوال و گازر، آهنگر سه چاره گندهٔ نیکو در اوفتاده ستند ز باده های گران مست گشته جای دگر شرابمان برسیده ست و ما ز اندیشه بمانده ایم سرانگشتها به دندان در به یک دو دور دگر هر سه چار گاده شوند به پنج شش من می هفت هشت بنده بخر. (از تاریخ ادبیات در ایران دکتر صفا ج ۲ ص ۹۶۱) (لباب الالباب چ نفیسی ص ۶۹۵).