معنی ناخدای شیرازی

[ خُ یِ ] (اِخ) میرزامحمد حسین شیرازی از شاعران قرن سیزدهم هجری است. وی به سفارت از طرف دولت ایران به بنگالهٔ هند رفت . در زمان تألیف تذکرهٔ صبح گلشن در کلکته به شغل تجارت مشغول بوده است، صاحب تذکرهٔ مزبور آرد: «بعض سخنوران عجم را دیده و مدتی با قاآنی و وصال مواصلت گزیده، الی الآن از انواع شعر او را اتفاق نظم پنجاه هزار بیت افتاده» و صاحب ریحانة الادب آرد: «از آثار قلمی او کتاب انیس العارفین است و آن مثنوی فارسی است که در سال هزار و دویست و نود و پنجم هجرت نظم کرده. و این کتاب در لکهنو چاپ [ شده ] و حاوی حکایات نافعهٔ بسیاری از فتحعلی شاه قاجار است. سال وفاتش به دست نیامد». اینک نمونه ای از اشعار او به نقل از تذکرهٔ صبح گلشن: چون موج بحر عصیان طغیان کند ز هر سو در کشتی می افکن ساقی تو ناخدا را. * سحر از در تحیر بسرای دوست رفتم به یک آستانه دیدم سر رند و پارسا را. * مگر مینای ساقی گشت خالی که از صهبای غم سرشارم امشب. * مرا چو خانه بهشت است و یار حور بهشت چه حاجتم به تماشای باغ و دامن کشت؟ * بکوی عشق کس محرم نباشد در آن ره همرهی جز غم نباشد.