معنی منفعل

[ مُ فَ عِ ] (ع ص) کرده شده و ساخته شده. (ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). رجوع به انفعال شود. || اثر چیزی پذیرنده. (غیاث) (آنندراج). اثر چیزی پذیرفته. (ناظم الاطباء). متأثرشده : که از فعل فاعل اندر منفعل پدید آید. (زادالمسافرین ناصرخسرو چ برلین ص ۳۱). مکن نعتش بدانگونه که ذاتش منفعل گردد چنان کز کمترین قصدی به گاه فعل ذات ما. ناصرخسرو (دیوان چ تقوی ص ۲۷). معلوم است که تعب منفعل چون تعب فاعل نبود. (اخلاق ناصری). - منفعل اول؛ (اصطلاح فلسفه) جسم. (مصنفات بابا افضل ج ۱ رسالهٔ ۲ ص ۲۵). - منفعل شدن؛ متأثر شدن. تحت تأثیر قرار گرفتن : بدان صفت منفعل شد که در نامه نوشت که آرد نماند. (چهارمقاله چ معین ص ۲۸). منفعل آن آثار شوند تا به اضطراب فاحش و جزع بر احساس الم، خویشتن را فضیحت کنند. (اخلاق ناصری). - منفعل گشتن؛ منفعل شدن : چون رودکی بدین بیت رسید امیر چنان منفعل گشت که از تخت فرودآمد و... (چهارمقاله چ معین ص ۵۳). رجوع به ترکیب منفعل شدن شود. || شرمنده و خجل و شرمسار. (ناظم الاطباء): به سودای خامان ز جان منفعل به ذکر حبیب از جهان مشتغل.سعدی. ماه و خورشید از فروغ عکس رویت منفعل بحر و بر از رشحهٔ فیض بنانت شرمسار. عبید زاکانی. - منفعل شدن؛ شرمنده شدن. خجل شدن : آن نازنین چنان منفعل شد که حالتی که به زنان مخصوص است واقع شد. (چهارمقاله ص ۳۶). - منفعل کردن؛ شرمنده کردن. خجالت دادن. || پریشان و آشفته. || دلگیر و مهموم و مغموم. || بجاآورده شده. (ناظم الاطباء).