معنی معتزباللََّه

[ مُ تَ‌زْ زُ بِلْ لاه ] (اِخ) (الـ ...) ابوعبداللََّه محمدبن متوکل سيزدهمين خليفهٔ عباسی، به سال 252 هـ . ق. پس از خلع‌ مستعين به وسيلهٔ غلامان ترک، در سامره با وی بيعت شد اما کار معتز نيز با ترکها پيش‌ نرفت و روزبروز غلامان ترک بر قدرت خود می‌افزودند و نتيجهٔ همهٔ آنها ضعف خليفه و غارت شدن اموال و آشفته شدن ولايات بود در زمان خلافت معتز يعقوب ليث در خراسان‌ و کرمان قوت گرفت و طاهريان را برانداخت. مصر را نيز غلام ترکی به نام احمدبن طولون‌ به وسيلهٔ بايکباک (بايک‌بگ) حاجب ترک‌ خليفه به دست آورد و با ايجاد خاندان‌ طولونی، مصر نيز از قلمرو خلافت بغداد بيرون رفت. بغای صغير سردار ترک به دست‌ غلامان مغربی يعنی بربرهای خليفه افتاد و به‌ قتل رسيد و غلامان ترک به سرداری صالح‌ پسر وصيف شوريدند و معتز را گرفتند و به‌ سال 257 هـ . ق. با شکنجه و گرسنگی او را کشتند. معتز 24 سال عمر کرد و مدت‌ خلافتش سه سال و چند ماه بود. از وقايع‌ زمان معتز رحلت امام علی‌النقی است که در سال 254 در سامره وقوع يافت. (از تاريخ‌ اسلام تأليف فياض چ 2 ص‌224 و 225). و رجوع به تاريخ يعقوبی ترجمهٔ فارسی ج 2 ص‌532 و مجمل‌التواريخ و القصص ص‌362 و اعلام زرکلی و تاريخ گزيده و تجارب‌السلف ص‌184 و 186 و المعتزباللََّه‌ شود.