معنی مطيع

[ مُ ] (ع ص) (از «طوع») اطاعت و فرمانبرداری‌کننده. (آنندراج). فرمانبردار. ج، مطيعون. (مهذب الاسماء). فرمانبردار. رام و فروتن. (ناظم الاطباء). مطواع. مطواعه. (اقرب الموارد) (محيطالمحيط). فرمانبردار. فرمانی. پيشکار. فرمانبر. طائع. منقاد. (يادداشت به خط مرحوم دهخدا): خدا را بجا آوری بندگی‌ مطيعش شوی در سرافکندگی.فردوسی. دل من چون رعيتی است مطيع‌ عشق چون پادشاه کامرواست.فرخی. مردم روزگار وی، وضيع و شريف او را گردن‌ نهند و مطيع و منقاد وی باشند. (تاريخ بيهقی‌ چ اديب ص‌92). ايشان چنانکه فرموده‌ايم ترا مطيع و فرمانبردار باشند. (تاريخ بيهقی چ‌ اديب ص 283). و اعيان آن نواحی در هوای‌ ما مطيع وی گشته. (تاريخ بيهقی). هر که‌ اختيار کند همگان او را مطيع باشند. (تاريخ‌ بيهقی چ اديب ص‌372). اگر خواهد او گاو را بيارم تا ملک را مطيع باشد. (کليله و دمنه). حکم او را مطيع و منقاد گشتند. (ترجمهٔ تاريخ‌ يمينی چ 1 تهران ص‌438). جملگی مطيع‌ فرمان گشتند. (گلستان). برگی که از برای مطيعان کشد خدای‌ عاصی چگونه در خور آن برگ خوان شود. سعدی. - مطيع شدن؛ منقاد شدن. فرمانبردار گرديدن‌: ز جن و انس و وحوش و طيور و ديو و پری‌ شدند جمله مر او را مطيع و فرمانبر. ناصرخسرو. مراد هر که برآری مطيع امر تو شد خلاف نفس که فرمان دهد چو يافت مراد. سعدی. - مطيع کردن؛ فرمانبر کردن و تابع و منقاد نمودن. (ناظم الاطباء): ملوک روی زمين را به استمالت و حکمت‌ چنان مطيع و مسخر کند که ملک يمين را. سعدی. - مطيع گشتن؛ مطيع شدن. منقاد و فرمانبردار گرديدن‌: او را بدان که ديو جسد را مطيع گشت‌ حکمت سفه شده‌ست و سعادت شقا شده‌ست. ناصرخسرو (ديوان چ سهيلی ص‌53). ديوش مطيع گشته به مال و پری به علم‌ آن يابد اين که هوش و خردش آشنا شده‌ست. ناصرخسرو (ديوان چ سهيلی ص‌54).[ مُ ] (اِخ) ابن‌اياس کنانی. از شعرايی‌ است که عهد اموی و عباسی را دريافته است. شاعری ظريف‌گوی مليح و متهم به زندقه بود. منشأ وی کوفه و پدرش از فلسطين بود. از عباسيان کناره گرفت و به جعفربن منصور روی آورد و تا پايان عمر هم باوی بود. با حماد عجرد شاعر دوستی داشت. وی به سال‌ 166 هـ .ق. درگذشته است. (از اعلام زرکلی‌ ج‌3 ص‌1049).