معنی مازنی

[ زِ نی ی ] (ص نسبی) منسوب است به مازن که نام قبیله ایست از تمیم و مازن به معنی تخم مورچه است. (از انساب سمعانی). || منسوب است به مازن که نام چندین قبیله از قبایل عرب است. (از انساب سمعانی).[ زِ ] (اِخ) اسم نحویی است منسوب به سوی مازن که قبیله ای است از تمیم. (غیاث) (آنندراج). بکربن محمدبن حبیب از بنی مازن بن شیبان معاصر واثق خلیفه و کتاب مایلحن فیه العامة و کتاب الالف و اللام و کتاب التصریف و کتاب العروض و کتاب القوافی و کتاب الدیباج از تألیفات اوست. (از الفهرست ابن الندیم، یادداشت به خط مرحوم دهخدا). از اعاظم علمای امامیه معدود و در سلک اجلای نحات منظوم است و از علمای مائه ثالثه و در زمرهٔ معاصرین الواثق باللََّه شمرده می شود. مازنی به سال ۲۴۹ و یا ۲۴۸ و بروایتی ۲۳۶ در بصره درگذشت. (از نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۶۳۴). و رجوع به همین مأخذ و ریحانة الادب ج ۳ ص ۴۲۶ و روضات الجنات ص ۱۳۳ شود.[ زِ ] (اِخ) نضربن شمیل بن خرشةبن یزیدبن کلثوم بصری مازنی از علمای فقه و حدیث و نحو بود که در شعر و نوادر و ادبیات عرب نیز دست داشت و از اصحاب خلیل بن احمد عروضی بود. وی بجهت ضیق معاش به خراسان سفر و در مرو اقامت کرد وبارها در نیشابور به تدریس فقه و حدیث و علوم ادبی پرداخت و در هنگام اقامت مأمون در خراسان از مصاحبان وی بشمار می رفت. وی به سال ۲۰۴ در مرو درگذشت. (از ریحانة الادب ج ۳ ص ۴۲۸). ابوعبیده در کتاب «مثالب اهل البصره» آرد: نضربن شمیل بصری را زندگی در بصره سخت گردید پس به قصد خراسان بیرون شد و سه هزارتن از مردم بصره وی را مشایعت کردند که همه محدث و نحوی و اخباری و علمای لغت و عروض بودند و چون به مربد شد گفت ای اهل بصره جدایی از شما بر من بسیار ناگوار است خدای را سوگند اگر می توانستم روزی یک پیمانه باقلا بدست آورم هرگز از شما جدا نمی شدم. هیچک از ایشان برآوردن این نیاز ناچیز را برعهده نگرفت پس به خراسان رفت و در آنجا ثروتی هنگفت فراهم کرد و در مرو اقامت گزید. (از وفیات الاعیان ج ۵ ص ۴۳). و رجوع به همین مآخذ و معجم الادباء شود.[ زِ ] (اِخ) محمدبن عبدالرحیم المازنی القیسی مکنی به ابوعبداللََّه عالم جغرافی متوفی به سال ۵۶۵ هـ . ق. وی در غرناطه ولادت یافت و به مشرق سفر کرد و در همانجا درگذشت. او راست: ۱- تحفةالالباب و نخبةالاعجاب. ۲- نخبةالاذهان فی عجائب البلدان. ۳- عجائب المخلوقات. (از اعلام زرکلی، ج ۳ ص ۹۱۷).