معنی قلزم

[ قِ زِ ] (ع ص) فرومایهٔ ناکس. (منتهی الارب) (اقرب الموارد).[ قُ زُ ] (اِخ) (دریای...) این دریا به نام دریای موسی و دریای زیلع نیز نامیده میشود، و آن خلیج باریکی است که مانند زبان از دریای یمن بیرون آمده است. در این دریا فرعون و سپاهیانش غرق شدند. (از نخبةالدهر دمشقی ص ۱۶۵).[ قُ زُ ] (اِخ) نام شهری است میان مصر و مکه نزدیک کوه طور و به سوی آن مضاف است بحر قلزم بدان جهت که بر طرف آن واقع است. (منتهی الارب) (اقرب الموارد). یا آنکه فرومیبرد هرکه وی را سوار شود. (منتهی الارب) (شرح قاموس). شهری است در مصر که میان آن و مصر سه روز فاصله است. این شهر بر ساحل دریا واقع است و سپس به سوی بلاد بجه منعطف میگردد و دارای کشت وزرع و باغ و درخت و آب نیست و مردم آب را از چاههای دوردست برای مصرف خود می آورند. این شهر عمارتها دارد و لشکرگاه مصر و شام بدانجاست. محمولات مصر و شام برای حجاز و یمن از اینجا بارگیری می شود. یاقوت آرد: اینک این شهر ویران شده و بندر و لشکرگاه کشتی ها جایی است نزدیک بدان که آن را سویس خوانند و آنجا هم چندان آباد نیست و ساکنان کمی دارد. گروهی از دانشمندان به قلزم منسوبند. و آنجا که از قصبه های مصر یاد میکند گوید: رایه و قلزم از قصبه های قبلی مصر است و در قلزم فرعون غرق شد، و قلزم در اقلیم سوم است و طول آن ۵۶ درجه و ۳۰ دقیقه و عرض آن ۲۸ درجه و ثلث است. مهلیی گوید: به کوه قلزم کوهی پیوسته است که در آن مغناطیس یافت میشود. ابوالحسن بلخی گوید: آن قسمت از دریای هند که از قلزم تا محاذی بطن یمن است آن را دریای قلزم نامند. طول آن سی مرحله است و وسیع ترین نقطهٔ عرضی آن جایی است که فاصلهٔ آن سه شب راه است و رفته رفته این فاصله کم میشود تا آنکه در قسمتهایی از آن از طرفی میتوان طرف دیگر را دید تا آنکه به قلزم منتهی میگردد. جایی است که فرعون و یارانش در آن غرق شدند، و در مورد آن اختلاف است. ابن کلبی در این باره توصیفی دارد. رجوع به معجم البلدان شود. دریای قلزم را قرزم نیز نامند. (برهان): ای زرین نعل آهنین سم وی سوسن گوش خیزران دم با رای تو ذره است خورشید با طبع تو قطره است قلزم. انوری.[ قُ زُ ] (اِخ) نهری است در غرناطهٔ اندلس، و اینک آن را حَدارُّه نامند. (معجم البلدان).[ قُ زُ ] (اِخ) نام شمشیر عمروبن معدیکرب. (اقرب الموارد) (منتهی الارب).[ قُ زُ ] (اِخ) رودی است در حوالی خوارزم. (آنندراج از رشیدی).