معنی قاضی‌زادهٔ همدانی

[ دَ / دِ یِ هَ مَ ] (اِخ) میرزا سید ابراهیم بن میرزا قوام الدین حسین بن عطاء اللََّه حسینی یا حسنی معروف به قاضی زاده. و ظهیر همدانی از اکابر و فحول علمای امامیه و اساتید معقول و منقول عهد شاه طهماسب صفوی و بعضی دیگر از سلاطین صفوی است. وی حکیمی است متکلم، محقق مدقق، صوفی مشرب و در عبارات بعضی از اجله به مرجع المتکلمین و سیدالحکماء و المتألهین موصوف بوده و در شعر و فنون ادبی دستی توانا داشته و مراتب علمی او با ورع و تقوی و حلم و وقار و بلاغت توأم بوده و حدیث را از شیخ بهائی فراگرفته و شیخ فضل و کمال او را می ستوده و او را بر میرداماد ترجیح میداده، و فیمابین ایشان مکاتبات و مراسلات لطیف رد و بدل شده است. وی پس از وفات پدرش که قاضی همدان بوده است عهده دار قضاء آن سامان گردید لکن اکثر اوقات خود را در درس و مطالعه و مباحثه مصروف و مرافعات و فصل خصومات را به عهدهٔ نواب خود موکول میداشت. سید علی خان در سلافة العصر وی را بسیار ستوده و گوید: و زادبه الدین الحنیفی رتبة و شاد دروس العلم بعد دروسها واحیی موات العلم منه بهمة تلوح علی الاسلام منه شموخها. او راست: ۱- اثبات الواجب. ۲- حاشیه اثبات الواجب جلال الدین دوانی. ۳- حاشیهٔ الهیات شفا. ۴- حاشیهٔ شرح اشارات خواجه. ۵- حاشیه شرح جدید تجرید. ۶- حاشیهٔ کشاف. وی به سال ۱۰۲۶ هـ . ق. وفات یافت. (روضات ص ۱۰) (الذریعه در مواضع متفرق) (ریحانة الادب ج ۳ ص ۴۳).