معنی قاضی‌خان

(اِخ) دهی است از دهستان تیلکوه بخش دیواندرهٔ شهرستان سنندج است. در ۵۲۰۰۰گزی شمال باختر دیواندره و ۷۰۰۰ گزی شمال شوسهٔ دیواندره به سقز واقع و کوهستانی و سردسیر است. ۹۶ تن سکنه دارد. آب آن از چشمه و محصول آن غلات و توتون و انگور و گردو و لبنیات و شغل اهالی زراعت و گله داری است. راه مالرو دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۵).(اِخ) حسن بن منصور. رجوع به قاضی خان فخرالدین شود.(اِخ) فخرالدین ابوالمحاسن حسن بن منصور ابوالقاسم محمودبن عبدالعزیز اوزجندی انصاری، مکنی به ابویوسف از دانشمندان و در مذهب خود فتاوای مشهوری دارد. وی پیشوائی بزرگ و دریائی ژرف بود. در دقائق معانی غور داشت، نزد امام شمس الائمه محمدبن عبدالسّتار کردی فقه را فراگرفت و از حسن بن علی مرغینانی کبیربن ماره و جز ایشان علوم خود را اخذ کرد. فتاوای او در چهار مجلد فراهم شده و نزد فقیهان بزرگ مورد اعتماد است. از تألیفات اوست: ۱- فتاوی قاضی خان در فقه حنفی. در این کتاب پاره ای از مسائل عامة البلوی را که مورد نیاز روزانه است و کارهای روزمره مردم بر محور آنها دور میزند ذکر کرده است. و آن را به ترتیب کتابهای فقهی و اصولی معروف نزد علماء و دانشمندان مرتب کرده و در چهار جزء فراهم آورده است. این کتاب در کلکته به سال ۱۸۳۵ م. / ۱۲۵۱ هـ . ق. چاپ سنگی شده و نیز در حاشیهٔ فتاوای سراجی چاپ شده است. (معجم المطبوعات ج ۲ ستون ۱۴۸۷ و ۱۴۸۸) (الاعلام زرکلی ج ۲ ص ۲۳۸).(اِخ) محمد دهار از اجداد قطب الدین مکی است. او راست: کتاب ادات الفضلاء و آن را در سال ۸۲۳ هـ . ق. برای قدری خان تألیف کرده این کتاب در لغات فارسی و اصطلاحات شعر است. دیگر دستور الاخوان که لغت عربی به فارسی است. (فرهنگنامهٔ عربی به فارسی منزوی صص ۱۶۹ -۷۱).