معنی قادر مطلق

[ دِ رِ مُ لَ ] (ص مرکب) توانا بر همه چیز. توانا بدون هیچ قید و شرط. بر همه چیز توانا. || (اِخ) نامی از نامهای خدای تعالی. این لفظ در عبرانی «شدّی» خوانده شده و یکی از اسمهای خدای تعالی است که مظهر قدرت کاملهٔ نامتناهی او از جمله صفات ثبوتیهٔ او است و بنی نوع بشر جزئی از این صفت را بتوسط اعمال عجیبهٔ خلقت و محافظت و حکمرانی عالم درک توانند نمود. (سفر پیدایش ۱۷:۱؛ خروج ۱۵:۱۱ و ۱۲؛ تثنیه ۳:۲۴؛ مزامیر ۹۷:۱۱ و ۶۵ و ۵ -۱۳؛ متی ۱۹ -۲۶؛ افسسیان ۳:۲۰). و این اسمی است که در تمام کتاب ایوب خدای تعالی را بدان خطاب نموده و خدای تعالی نیز آن اسم را از برای تسلی و تشویق مردم و تشویش دشمنان بر خود اطلاق نموده است. (سفر پیدایش ۳۵:۱۱، خروج ۶: ۳، مزامیر ۱۹:۱، دوم قرنتیان ۶:۱۸، مکاشفهٔ یوحنا ۱۹:۱۵) (از قاموس کتاب مقدس ص ۶۸۱). قادر مطلق نامی از نامهای خدای تعالی است. این از صفات ثبوتیه حق تعالی است و آن عین ذات اوست. حکماء گویند حقیقت معنی قدرت که در واجب و ممکن صدق کند آن است که «اگر بخواهد بکند و اگر نخواهد نکند». اما چون در واجب معنای امکان بهیچ وجه راه ندارد قدرتی که در آن معنای صحت و امکان اخذ شود صدقش بر ذات حق ممتنع است زیرا اگر قدرت او امکان صدور فعل و ترک فعلی باشد در صفات او که عین ذات اوست تغییر راه یافته پس در ذات جهت امکانی خواهد بود و این محال است. زیرا واجب الوجود بالذات واجب الوجود من جمیع الجهات است. پس واجب القدرة نیز هست. بنابراین معنی قدرت در حق را اگر امکان صحت فعل و ترک بگوئیم باطل است و اما اینکه میگویند معنی قدرت در حق این است که «اگر بخواهد بکند و اگر نخواهد نکند» این قضیه ای است شرطیه و صدق آن تنها به صدق مقدم محقق شود و محتاج به صدق تالی نیست. پس قادر مطلق یعنی واجب تعالی اگر بخواهد میکند و اگر نخواهد نمیکند ولیکن همیشه میخواهد و خواست و مشیت او ازلی و عین ذات اوست و هیچگاه بدل به نخواستن نمیشود. (حکمت الهی قمشه ای چ دانشگاه ص ۱۰۸ و ۱۰۹).