معنی علی بصری

[ عَ یِ بَ ] (اِخ) کنیه اش در اصل ابوالحسن بود ولی بواسطهٔ اینکه او در همهٔ دینها مناظره کرد و مخالفان را شکست داد او را مکنّی به ابوالادیان کردند. وی از مشاهیر صوفیهٔ قرن سوم هجری و معاصر المتوکل و المقتدرعباسی بود و با شیخ جنید و ابوسعید خراز نیز معاصر بود و به صحبت هر دو تن رسید. صاحب نفحات الانس از قول غلام او «احمد»، حکایتی نقل می کند. (از نامهٔ دانشوران ج ۲ ص ۲۲۷). و نیز رجوع به ابوالادیان شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن ابی الفرج بن حسن بصری، مکنّی به ابوالحسن و ملقّب به صدرالدین. وی ادیب بود. او راست: الحاسةالبصریة، که آن را در سال ۶۴۷ هـ . ق. برای صلاح الدین بن الملک العزیزبن الملک الظاهر تألیف کرد. (از معجم المؤلفین بنقل از کشف الظنون حاجی خلیفه ص ۶۹۳. فهرس الخدیویة ج ۴ ص ۲۲۹. التعریف بالمؤرخین عزاوی ص ۱۷۱). وی در سال ۶۵۶ هـ . ق. درگذشت. (کشف الظنون).[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن اسماعیل بن اسحاق بن سالم بن اسماعیل بن عبداللََّه بن موسی بن بلال بن عامربن ابی موسی عبداللََّه بن قیس اشعری یمانی بصری، مکنّی به ابوالحسن. پیشوای اشعریان. رجوع به ابوالحسن اشعری و علی اشعری شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن اسماعیل بن شعیب بن میثم بن یحیی تمار اسدی کوفی بصری میثمی، مکنّی به ابوالحسن. رجوع به علی میثمی شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن حمزهٔ بصری، مکنّی به ابونعیم. ادیب و لغوی ناقد. متوفی در سال ۳۷۵ هـ . ق. در صقلیة (سیسیل). او راست: ۱ -لآباء و الامهات. ۲ - التنبیهات علی اغالیط الرواة. ۳ -الغریب المصنف. و نیز ردهایی بر جماعتی از اهل لغت از قبیل ابن درید و اصمعی و ابن اعرابی و ابوحنیفهٔ دینوری و جاحظ و قاسم بن سلام و ابن ولاد و ثعلب و ابوزیاد کلابی و ابوعمرو شیبانی و ابن سکیت دارد. (از معجم المؤلفین ج ۷ ص ۸۳). صاحب معجم المؤلفین به مآخذ ذیل نیز اشاره کرده است: الوافی صفدی ج ۱۲ ص ۵۵. معجم الادباء ج ۱۳ ص ۲۰۸. بغیةالوعاة سیوطی ص ۳۳۷. کشف الظنون ص ۱۰۸ و سایر صفحات. هدیةالعارفین ج ۱ ص ۶۸۲. ایضاح المکنون. ج ۱ ص ۳۲۲. فهرس الخدیویة ج ۴ ص ۲۲۱. فهرس المخطوطات المصورهٔ سید ج ۱ ص ۳۴۷. روضات الجنات خوانساری ص ۴۸۵. و رجوع به ابونعیم (علی بن حمزه...) شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن عبدالکریم بن محمدبن محمدبن علی بن عبدالکریم قرشی زبیدی بصری، ملقّب به زین العابدین. وی در سال ۸۲۶ هـ . ق. در هرمز متولد شد و ساکن مکه گردید. او را کتابی است حاوی وقایع و حوادث و وفیات مکه. (از معجم المؤلفین بنقل از الضوءاللامع سخاوی ج ۵ ص ۲۴۴).[ عَ یِ بَ ] عبداللََّه بن جعفربن نجیح سعدی (بالولاء) بصری مشهور به ابن مدینی و مکنّی به ابوالحسن. نام او در «النجوم الزاهرة» به صورت علی بن عبداللََّه بن جعفربن یحیی بن بکربن سعید آمده است، و آن را به صورت علی بن عبداللََّه بن جعفربن نجیح بن بکر نیز ذکر کرده اند. وی محدث و حافظ و اصولی و اخباری و مورخ و نسابة و لغوی بود. اصل او از مدینه است و در سال ۱۶۱ یا ۱۶۲ هـ . ق. در بصره متولد و در سال ۲۳۴ هـ . ق. در سامرة درگذشت در عسکر دفن شد. ابن الندیم در الفهرست سال وفات او را ۲۵۸ هـ . ق. در سن ۷۲ سالگی ذکر کرده است. تعداد تألیفات وی در «تهذیب الاسماء» نووی، دویست کتاب ذکر شده است. از جمله کتابهای اوست: ۱ -الاسامی و الکنی، در هشت جزء. ۲ -الاشربة. ۳ -التنزیل. ۴- تفسیر غریب الحدیث. ۵ -الضعفی. ۶ -العلل. ۷- قبائل العرب، در ده جزء. ۸ -القیافة و الزجر و الفال. ۹ -المدلسین. ۱۰ -المسند فی الحدیث. (از معجم المؤلفین ج ۷ ص ۱۳۲). صاحب معجم المؤلفین به مآخذ ذیل نیز اشاره کرده است: المنهج الاحمد ص ۴۳. عیون التواریخ ابن شاکر. الوافی صفدی ج ۱۲ ص ۸۶. الفهرست ابن الندیم ج ۱ ص ۲۳۱. الانساب سمعانی ص ۵۱۶. تهذیب الاسماء نووی ج ۱ ص ۳۵۰. طبقات الحنابلهٔ فراء ص ۱۶۸. میزان الاعتدال ذهبی ج ۲ ص ۲۲۹. النجوم الزاهرهٔ ابن تغری بردی ج ۲ ص ۲۷۷. طبقات الشافعیهٔ سبکی ج ۲ ص ۲۶۶. تذکرةالحفاظ ذهبی ج ۲ ص ۱۵. تهذیب التهذیب ابن حجر ج ۷ ص ۳۴۹. شذرات الذهب ابن عماد ج ۲ ص ۸۱. مفتاح السعادة طاش کبری ج ۲ ص ۱۶۴. کشف الظنون حاجی خلیفه ص ۷۶. فهرس مخطوطات الظاهریهٔ یوسف عش ج ۶ ص ۲۰۱. ایضاح المکنون بغدادی ج ۱ ص ۳۸ و سایر مجلدات و صفحات. فهرس المخطوطات المصورهٔ سید ج ۲ ص ۱۰۹. و رجوع به الفهرست ابن الندیم شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن محمدبن حبیب بصری، مشهور به ماوردی و مکنّی به ابوالحسن. رجوع به ماوردی و علی ماوردی شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن محمدبن عبدالرحیم بن دینار بصری الاصل واسطی المولد کاتب، مکنّی به ابوالحسن. وی در سال ۳۲۳ هـ . ق. متولد شد. و شاعری نیکو بود و با متنبی در مدح اکثر ممدوحان وی شرکت داشت که ازجملهٔ آنان سیف الدولةبن حمدان و ابن عمید بودند. او را خطی زیبا نیز بود و نزد بسیاری از استادان زمان تحصیل کرد از جمله تمام کتاب اغانی را بر ابوالفرج اصفهانی خواند. و در سال ۴۰۹ هـ . ق. درگذشت. (از معجم الادباء یاقوت چ قاهره ج ۱۴ ص ۲۴۵ و چ مارگلیوث ج ۵ ص ۳۷۸).[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن محمدبن عبداللََّه بن ابی سیف بصری مدائنی، مکنّی به ابوالحسن. مورخ و اخباری و راوی شعر. رجوع به ابوالحسن مدائنی و علی (ابن محمدبن...) شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن معاویةبن احمد ازدی مهلبی بصری شیعی (علی بلال...)، مکنّی به ابوالحسن. رجوع به علی مهلبی شود.[ عَ یِ بَ ] (اِخ) ابن یوسف بصری، مکنّی به ابوالحسن. او راست: شرح قصیدهٔ منفرجهٔ ابوالفضل ابن النحوی. (از کشف الظنون حاجی خلیفه ص ۱۳۴۶).