معنی علی‌اکبر بایکی

[ عَ اَ بَ رِ ] (اِخ) معروف به شیخ علی اکبر تربتی یا شیخ علی اکبر مکفر. وی از مردم بایک بود که قریه ای از نواحی تربت حیدریه است. تحصیلات قدیم را در مدارس مشهد تا مرحلهٔ اجتهاد به پایان رسانید. نخست در مدرسهٔ ضراب خان واقع در بست پائین خیابان سکونت داشت و از محضر عالمان فقه و فلسفه و اصول آن روزگار چون مرحوم حاج میرزاحبیب مجتهد و آقازاده (فرزند مرحوم ملا کاظم) و آقابزرگ حکیم و دیگران استفاده می کرد. وسپس به علوم جدید توجه کرد و زبانهای روسی و انگلیسی و فرانسه را فراگرفت و از منابع اروپائی نیز استفاده می کرد. وی زبان اسپرانتو را بخوبی آموخته بود و در آن روزگار (۱۳۰۰ تا ۱۳۰۳ هـ .ش.) مبلغ این زبان بود و کلاسی برای تعلیم آن تأسیس کرد. و نیز روزنامه ای به نام «دنیای نو» منتشر کرد که چند شماره بیش نشر نیافت. مقالات و اشعار وی در جراید خراسان انتشار یافت و در دوران نخست وزیری سردارسپه منظومه ای به بحر متقارب به نام «سردارسپه نامه» سرود. در سیاست پیرو عقاید افراطی بود و بهمین سبب اغلب در زندان و تبعید به سر می برد. و در حدود سال ۱۳۱۰ هـ . ق. به تهران آمد و در مدرسهٔ سپهسالار سکونت گزید و مورد عنایت تیمورتاش واقع شد و در انجمن ادبی شرکت می جست و گاه نیز بتدریس می پرداخت تا در سال ۱۳۲۰ هـ . ق. بسن ۷۰ سالگی زندگی را بدرود گفت. وی دانشمندی راستگو و باشهامت و با صراحت لهجه بود و حقیقت را در هر امری بی پروا بازمی گفت و در پرهیزگاری و عفت و امانت بی همتا بود و می توان او را از لحاظ عقاید افراطی که گاهی جنبهٔ الحاد پیدا می کرد و در عین حال تقوی و پاکدامنی، به ابوالعلای معری تشبیه کرد. و کلمهٔ «مکفر» از آنجا بر وی نهاده شد که برخی از قشریون وی را تکفیر کرده بودند.