معنی واژه شاه چراغ

[ هِ چِ ] (ترکیب اضافی، اِ مرکب) عوام آنگاه که چراغ روشن است و سوگند خوردن خواهند اشاره به چراغ افروخته کنند و گویند: به این شاه چراغ. (یادداشت مؤلف). یا به این شاه چراغ قسم. (یادداشت مؤلف).[ هِ چِ ] (اِخ) لقبی است که شیرازیان به احمدبن موسی علیه السلام داده اند که در آن شهر مدفون است و بقعه ای دارد. و مهمترین زیارتگاه شهر شیراز است و نزدیک مسجد نو واقع است. حضرت میرسید احمد (ع) در آغاز قرن سوم هجری بشیراز آمد و همان جا وفات یافت. در زمان اتابک سعدبن زنگی امیرمقرب الدین مسعود بدرالدین وزیر این شهریار بقعه و گنبدی بر مزار وی ساخت و اتابک نیز رواقی بر آن افزود و سپس ملکه تاش خاتون مادر شاه ابواسحاق اینجو در سالهای ۷۴۵ -۷۵۰ هـ . ق. تعمیرات اساسی در آن انجام داد. [ و تاریخ بنای اصل قبه طبق شیرازنامه در سال ۷۴۴ هـ . ق. بوده است. (تعلیقات قزوینی بر شدالازار ص ۳۹۳) ] و بقعه و بارگاه و مدرسهٔ عالی و مدفنی برای خود در جنوب آن ساخت و سی هزار جزو قرآن نفیس منحصر بفرد با خطوط ثلث طلایی و تذهیب عالی مورخ به ۷۴۵ و ۷۴۶ هـ . ق. را بر آن وقف نمود. از ابنیهٔ شاه خاتون چیزی باقی نیست لکن قرآنها محفوظ مانده است و در موزهٔ پارس نگاهداری می شود. در زمان سلطنت شاه اسماعیل اول بسال ۹۱۲ متولی بقعه که نامش میرزا حبیب اللََّه شریفی بود تعمیرات اساسی در این بنا انجام داد و در ۹۹۷ هـ . ق. بر اثر زلزله نیمی از بنا منهدم گشت و تعمیر مجدد یافت و در قرن سیزدهم هجری چند بار خراب شد و مجدداً تعمیر و ساختمان گردید و فتحعلیشاه قاجار در سال ۱۲۴۳ هـ . ق. ضریحی بر آن وقف نمود. بر اثر زلزلهٔ سال ۱۲۶۹ باز خرابیهایی به بقعه وارد آمد و مرحوم محمد ناصرظهیرالدوله آن را تعمیر کرد بیت ذیل را دربارهٔ گنبد شاه چراغ قبل از خرابیها و تجدید ساختمان نقل مینمایند: نور میبارد از این گنبد هفتاد و دو ترک از در مسجد نو تا به در شاه چراغ. آخر بار مرحوم نصیرالملک گنبد آن را تعمیر نمود ولکن بعلت شکافهای متعددی که برداشت در سال ۱۳۳۷ هـ . ش. گنبد را برچیدند و بجای آن با آهن و مصالح ساختمانی مناسب گنبد سبک و قابل دوام بهمان طرح و بهزینهٔ مردم شیراز ساخته اند. <۵۳۰۶۴۰۰۹۰۱۱۴۰۷۰۰۱>... بنای کنونی مشتمل بر ایوان اصلی در مشرق و حرم وسیع و شاه نشینهایی از چهار جانب و مسجدی در جانب مغرب حرم و اطاقها و مقبره های متعدد متصل به بقعه است. آینه کاری و نوشته های گچ بری و تزیینات و درهای نقره و رواق و حرم وسیع این بقعه بسیار جالب توجه است و مرقد مطهر در شاه نشین بین محوطهٔ زیرگنبد و مسجد بالای سر امامزاده قرار دارد و این سبک مرقد که در وسط محوطهٔ زیر گنبد بنا شده از زیارتگاههای معروف شهر شیراز بشمار میرود. دو منارهٔ کوتاه در دو انتهای ایوان زینت بخش بقعه بوده و صحن وسیع از سه جانب آن را احاطه نموده است. بقعهٔ شاه چراغ در تاریخ ۲۰ بهمن ماه ۱۳۱۸ هـ . ش. ذیل شمارهٔ ۳۶۳ در فهرست آثار تاریخی بثبت رسیده است. (اقلیم پارس تألیف سیدمحمدتقی مصطفوی ص ۶۴). و نیز رجوع به احمدبن موسی بن جعفر... شود.