معنی زبان دادن

[ زَ دَ ] (مص مرکب) وعده کردن و عهد کردن. (فرهنگ نظام). کنایه از عهد و شرط کردن. (برهان قاطع). وعده و عهد و پیمان و شرط کردن. (غیاث اللغات). کنایه از عهد و پیمان بستن. (آنندراج). عهد و شرط کردن. (ناظم الاطباء). قول دادن. عهد بستن. وعده دادن : شما را زبان داد باید همان که بر ما نباشد کسی بدگمان.فردوسی. زبان داد سین دخت را نامجوی که رودابه را بدنیارد بروی.فردوسی. [گفتار قیصر بخسرو پرویز در نامه آنگاه که یاری دادن خواهد در جنگ چوبینه ]: زبان داده ام شاه را تا سه روز چو پیدا شود روز گیتی فروز بریده سرت را به ایران سپاه ببینند بر نیزه در پیش شاه.فردوسی. چنانکه گفت و زبان داد و شاد کرد مرا بدستبوس سپهدار خسرو ایران.فرخی. چنانکه از کرم او سزد مرا بنواخت امید کرد و زبان داد کرد کار آسان. فرخی. بونصر آنچه گفتنی بود با وی بگفت تا دست گرفتند و زبان داده شد تا آنگاه که فرمان باشد عقد و نکاح کنند. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۵۳۴). نظام الملک زبان داد و گفت امشب با سلطان بگوی. (راحةالصدور راوندی). بخدمت و حفظ و حراست... زبان داده ام و ملتزم شده. (ترجمهٔ تاریخ یمینی ). من بخدمت و حفظ و حراست دولت و ممانعة از عرصهٔ مملکت او زبان داده ام. (ترجمهٔ تاریخ یمینی چ سنگی ص ۱۶۷). این دعوت را اجابت کرده باسعاف طلبت و انجاح حاجت او زبان داد. (ترجمهٔ تاریخ یمینی). هیچکدام از ایشان سبب مشاهدهٔ غضب سلطان بتکفل مصلحت او زبان نمیدادند. (جهانگشای جوینی). || رخصت دادن. (برهان قاطع) (آنندراج) (ناظم الاطباء). رخصت دادن بتکلم و آنرا لب زدن نیز گویند. (فرهنگ رشیدی): زبانش داد شاه مرد در سنج در سنجیده بیرون ریخت از گنج. میرخسرو (از آنندراج). راوی شکر را زبان دادیم ناقل شکوه را زبان بستیم. ظهوری (از آنندراج). || اقرار و اعتراف کردن بچیزی. (آنندراج): قلم چون بوضعش زبان میدهد ز خط شعاعی نشان میدهد. ملاطغرا (از آنندراج). این طرفم زبان دهد کان توام بجان و دل چشمک از آن طرف زند، شوخی ماه من نگر. میرخسرو (از آنندراج). || تملق و چاپلوسی کردن. (آنندراج بنقل از عنصر دانش). || فریب دادن. (آنندراج): مردم ز رشک غیر زبانم چه میدهی زهرم چو کارگر شده تریاک بهر چیست. بابافغانی (از آنندراج). حدیث بوسهٔ شیرین لبان اگر گفتم ز من مدان تو که جمعی مرا زبان دادند. بساطی (از آنندراج).