معنی ربوبیت

[ رُ بیْ یَ ] (از ع، اِمص) الوهیت و خدایی. (ناظم الاطباء). خدایی و پروردگاری. (آنندراج). مقابل عبودیت. (یادداشت مرحوم دهخدا). خداوندی. (السامی فی الاسامی). خدایی. (دهار). زمخشری گوید: ربوبیت نزد صوفیه اسم است مرتبهٔ مقتضهٔ نامهایی را که موجودات طالب آن میباشند از اینرو در تحت اسم رب این نامها نیز مندرج باشند مانند علیم، سمیع، بصیر، قیوم و ملک و مانند آن، چه علیم معلومی را اقتضا کند و مرید مرادی را طالب باشد و قادر مقدوری را خواهد. اسمایی که در تحت اسم رب مندرجست اسماء مشترکی است که مفاهیم آن بین خدا و خلق مشترک باشد، مانند علیم که میگویی: یعلم نفسه و خلقه، و همچنین اسماء مختص بخلق مانند قادر که میگویی: خلق الموجودات و نگویی خلق نفسه، و این اسماء مختص بخلق را اسماع فعلیه نامند. فرق بین اسم ملک و رب آن است که ملک اسمیست مر مرتبه ای را که تحت آن اسماء فعلیه قرار یافته و رب اسمی است مرتبه ای را که تحت آن اسماء مختص و مشترک قرار دارد، فرق بین اللََّه و رب آن است که اللََّه اسمی است مرتبهٔ ذاتیهٔ جامعهٔ حقایق موجودات را از عالم بالا تا عالم زیرین، از اینرو رحمان تحت حیطهٔ اسم اللََّه، و رب تحت حیطهٔ اسم رحمان، و ملک تحت حیطهٔ اسم رب قرار یافته، پس ربوبیت مقام عرش را که فوقیت است دارد یعنی مظهری است که ظاهر شده است در او و به او، رحمن بسوی موجودات. (از کشاف اصطلاحات الفنون): التفرد بالربوبیته الی کم لکل من خلقه من البقاء بمدة معلومة. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص ۲۵۸). هرچه بیند دل و طبع از صنعش به ربوبیت او راهبر است.ابوالفرج رونی. و در حضرت ربوبیت به عرض دادن حاجت مواظبت نمایم. (سندبادنامه ص ۲۰۳). || سلطنت. || برترین قدرت و توانایی. (ناظم الاطباء).