معنی خانان خیوه

[ نِ وَ / وِ ] (اِخ) نام سلسله ای است که از حدود ۹۲۱ هـ . ق. تا ۱۲۸۹ هـ . ق. در خوارزم حکومت کردند. «لین پول» «در طبقات سلاطین اسلام» آرد: خوارزم یا خیوه که مدتی مرکز یک طبقه از پادشاهان ایران بود پس از استیلای مغول سهم اولوس جوجی گردید و هیچوقت بخانات ماوراءالنهر تعلق نداشت. در عهد امیرتیمور امرای دشت قبچان آنجا را بتصرف خود آورده بودند. بعد از هرج و مرجی که در اواخر ایام تیموریان پیش آمده اوزبکان تحت امر محمد شیبانی خیوه را مثل ماوراءالنهر مسخر ساختند و از حدود ۹۲۱ هـ . ق. (۱۵۱۵ م.) سلسه ای از اوزبکان بر خیوه حکومت یافتند که تاریخ اول روزگار ایشان درست مشخص نیست. خانان خیوه غالباً با امرای بخارا در جنگ بودند و در این محاربات گاهی ظفر به این طرف بود و گاهی با آن طرف تا آنکه نادرشاه افشار در سال ۱۱۵۳ هـ . ق. ۱۷۴۰ م. خیوه را گرفت و مدت یکسال یک نفر حکمران ایرانی بر آنجا حکومت کرد. خیوه را در سال ۱۲۸۹ هـ . ق. (۱۸۷۲ م.) کائوفمان (nnamfuaK) سردار روسی ضمیمهٔ آسیای روس نمود: <۵۳۰۶۴۰۰۶۰۱۹۴۱۰۰۲>... <۵۳۰۶۴۰۰۶۰۱۹۴۱۰۰۳>... (قلمرو این سلسله بعداً جزء روسیه شد). (از طبقات سلاطین لین پول ترجمهٔ عباس اقبال صص ۲۵۲ -۲۴۹).