معنی حریم دارالخلافه

[ حَ مِ رِلْ خَ فَ / فِ ] (اِخ) ثلث شهر بغداد را بدین نام میخواندند چه کاخ سلطنتی در میان آن بود و آنرا سوری بود که از کنار دجله آغاز میگشت و از سوی دیگر نیز بدان منتهی میگشت... مانند یک نیمه دائره بود و چند در داشت: یکی از باختر نزدیک به دجله بنام «باب الغربة» دوم «باب سوق النمر» که دری بزرگ بود و از روزگار ناصردین اللََّه آنرا بستند، و دیگر «باب البدریه» و «باب النوبی» و نزدیک آن «باب العتبه» است که سفیران و پادشاهان از آن دروازه وارد میشدند، و سپس «باب العامة» است که «باب عموریة» نیز نامیده شود، و سپس به اندازهٔ یک میل بی در است تا میرسد به در «باب بستان» نزدیک «منظرة» که کشتارگاه میباشد. و سپس «باب المراتب» است که دو پرتاب تیر از دجله به دور است. این منطقه شامل خانه های بسیار و مسجد «جامع قصر» است که نماز جمعه در آن برگزار میشود و همه حریم نامیده شود. و درون این حریم، کاخهای سلطنتی را از دیگر خانه ها، سور دومی جدا کرده است که کاخها و باغهای سلطنتی را در میان گرفته است. و خود شهری بزرگ محسوب است. در کتاب «بغداد» تألیف هلال بن محسن صابی گوید: خواشاذه خازن عضدالدولة میگفت: من تمام حریم دارالخلافه را گردش کردم و آن به اندازهٔ شهر شیراز بزرگی داشت. (معجم البلدان). شمس الدین سامی گوید: به روزگار خلفای عباسی، حریم دارالخلافه در وسط بغداد بود محاط به باره و حرم خلیفه و خانه های بعض اکابر بدانجا بود و این محلهٔ وسیع را حریم یا حریم دارالخلافه می نامیدند. (قاموس الاعلام ترکی).