معنی حجر اناخاطس

[ حَ جَ رِ اَ طِ ] (ترکیب اضافی، اِ مرکب) سنگی است که چون آنرا به آب بسایند مانند خون از آن بیرون آید و چون با شیر زنان در چشم چکانند ورم چشم و بسیاری آب آمدن را نافع باشد. (برهان قاطع). و صاحب اختیارات بدیعی گوید: سنگی است که چون بسایند مانند خون بود بلون، و با شیر زنان چون در چشم کشند ورم آن و بسیاری آب آمدن را نافع بود. و در بعض کتب هندی گوید: کلمهٔ یونانی است و چون بسایند برنگ خون بود. و سائیدهٔ او مثل خون و جهت دمعه و طرفه نافع است. و ابن البیطار در مفردات آرد: [ قال ] الغافقی: هذا الحجر ینفع من الأورام و من کثرة دمعة العین. و ذلک انه یؤخذ فجل فیخرج محکة یشبه الدم حرةً فیجعل مع لبن امرأة و یقطر فی العین -انتهی. در همهٔ کتب مزبور این کلمه آناغاطس با غین معجمه بجای خاء و در بعضی آناغاط و در پاره ای آناغلیطس آمده است تنها ابن البیطار و مترجم او لکلرک کلمه را بصورت فوق با خاء معجمه آورده اند و صحیح نیز آن است. و صاحب تحفه گوید: سنگی است سائیدهٔ او مثل خون و جهت دمعة و طرفة نافع است.