معنی ترمذی

[ تِ مِ ] (ص نسبی) یا ترمدی به حرکات ثلاثه و کسر سیم یا ضم آن دو قول و ذال معجمه، منسوب به شهر ترمذ که آن طرف جیحون است. (غیاث اللغات) (آنندراج). منسوب است به ترمد که شهری است در ساحل نهر بلخ که جیحونش خوانند جمعی کثیر از علما و مشایخ و فضلا از این سرزمین ظهور کرده. (از سمعانی). از ترمذ یا ترمد: جاجم ترمدی است لایق وقت من در این باب دارم استادی.سوزنی[ تَ مَ ] (اِخ) احمدبن الحسن بن جُنَیدب مکنی به ابوالحسن از حفاظ بود بشام و عراق سفر کرد و در مصر از سعیدبن حکیم بن ابی مریم و کثیربن عفیر و در شام از آدم بن ابی ایاس و در عراق از ابانعیم و احمدبن حنبل و کسانی که در طبقهٔ آنان بودند حدیث شنید... بخاری در صحیح و ترمذی در جامع و ابوبکربن خزیمة و دیگران از وی روایت کرده اند. (از معجم البلدان ج ۲ ص ۳۸۳).[ ] (اِخ) محمدبن احمدبن نصرالترمذی مکنی به ابوجعفر از فقهای شافعی بود که در زمان خویش از فقهای شافعی کسی در دیانت و ورع و زهد بمانند او نبود. در بغداد اقامت داشت و در آنجا از یحیی بن بکیرالمصری و یوسف بن عدی و کثیربن یحیی و جز آنها حدیث گفت و از وی احمدبن کامل القاضی و عبدالباقی بن قانع و دیگران روایت کرده اند... بسال ۲۰۰ یا ۲۱۰ هـ . ق. متولد شد و در ۱۱ محرم ۲۹۵ هـ . ق. درگذشت. (وفیات الاعیان ج ۳ ص ۳۳۴).[ تَ رَ ] (اِخ) محمدبن اسماعیل بن یوسف سلمی مکنی بابواسماعیل ترمذی متوفی ۲۷۰ هـ . ق. و ابن اثیر در «الکامل» او را صاحب تصانیف شمرده است. (از هدیة العارفین ۲:۲۰).[ تَ مَ ] (اِخ) محمدبن علی بن حسن (یاحسین) بن شیرالمؤذن الحکیم الترمذی الصوفی مکنی به ابوعبداللََّه از بزرگان مشایخ خراسان است از پدر خود و از قتیبةبن سعید و صالح و جز آنان روایت کند و در خراسان و عراق و دیگر نواحی بسیار کس از او حدیث شنیدند. ابوعبدالرحمان سلمی گوید وی را از ترمذ بیرون کردند و بر کفر او شهادت دادند. کتابی که بنام ختم الولایه و کتابی بنام علل الشریعه تصنیف کرد... سپس به بلخ شد و چون با مذهب مردم بلخ موافقت داشت او را پذیرفتند. از اوست: کتاب الفروق. کتاب غرس الموحدین و کتب دیگر. (از معجم المطبوعات ج ۱ ص ۶۳۳).[ تَ مَ ] (اِخ) محمدبن عیسی بن سورةبن موسی بن ضحاک سلمی ضریر بوغی ترمذی، حافظ مشهور، مکنی بابی عیسی. یکی از امامانی است که در علم حدیث به آنان اقتدا کنند. کتاب جامع و علل را در نهایت اتقان تصنیف کرد چنانکه بدو مثل زنند. وی شاگرد بخاری است و نزد بعضی از شیوخ او نیز تلمذ کرد. در سیزدهم رجب سال ۲۷۹ هـ . ق. به ترمذ درگذشت. سمعانی گوید مرگ او در قریهٔ بوغ بود بسال ۲۷۵ هـ . ق. نام او را در الانساب ذیل نسبت بوغی آورده است. (وفیات الاعیان). اوراست: ۱ -جامع صحیح یا جامع ترمذی. ۲ -شمائل النبویة و الخصال المصطفویه. (از معجم المطبوعات). و رجوع به تاریخ گزیده ص ۷۶۰ و هدیة العارفین ص ۲:۱۹ و الاعلام زرکلی ج ۳ ص ۱۶۲ شود.