معنی اردکان

[ اَ دَ ] (اِخ) موضعی است از مضافات شیراز. (جهانگیری) (برهان). محلی است بین شیراز و اصفهان. (گلشن مراد). قصبه ایست در حوالی شیراز و بعضی گفته اند اردکان قصبه ایست در دامنهٔ کوه شش پیر از کوههای فارس. در قدیم شهری بزرگ بوده اکنون بیش از پانصد خانوار ندارد. (مرآت البلدان). و آن در ۹۷۰۰۰ گزی شیراز بشمال غربی مایین و شمال شرقی فهلیان و میان برقون و گردنهٔ اردکان واقع و از بلوکات قشقائی فارس است. طول آن ۳۰ هزار گز و عرض ۵ هزارگز، آب و هوای آن معتدل و دارای ۱۲۰۰۰ تن سکنه است. مرکز وی اردکان و بین دو کوه پوشیده از جنگل واقع است و نهر عظیمی از آن گذرد و دارای یازده قریه و پستخانه و تلگرافخانه است. درازی آن از ده علی تا قصبهٔ اردکان پنج فرسنگ، پهنای آن از باسکان تا شهداء یک فرسنگ است و محدود است از جانب مشرق ببلوک کام فیروز و بیضا و از سمت شمال و مغرب و جنوب بنواحی ممسنی. از سردسیرات فارس است، هوای تابستانش چون ماه ثور شیراز باشد و بر این قیاس شکارش بز و پازن و قوچ و میش کوهی و کبک و تیهو و در تابستان چاخرق و هوبره. درخت بساتینش سیب و گلابی و آلو و انگور است درخت کبوده و عرعر چهار ساله تنومند شود که در جای دیگر هشت سال. دشتش در دو ماه پر از برف است و برف کوهستانش محتاج بمحافظت نباشد. اهلش در تابستان از ایوان بیرون نخسبند آبش از رودخانهٔ شش پیر و رودخانهٔ اردکان است زراعتش گندم و جو و نخود و عدس و لوبیای قرمز و زرت مکه است که بعربی خندروس گویند و مال المعاملهٔ این بلوک لوبیای قرمز است و روغن که از کوه گیلویه خریده بشیراز آورند و نام قصبهٔ این بلوک نیز اردکان است در درهٔ کوهی افتاده و رودخانهٔ پر آب بسیار خنک و شیرین از میان این قصبه دائماً بگذرد و درختان تنومند از دو جانبش فرسنگی از بالا و فرسنگی از زیر رسته بیکدیگر پیوسته است که در دوفرسنگی راه آفتاب کمتر دیده شود. عموم خانه های آن از خشت خام و گل و چوب است و شمارهٔ آنها از هزار و پانصد درب خانه بگذرد و این بلوک مشتمل بر ده قریه است.[ اَ دَ ] (اِخ) دهی از نواحی یزد. (برهان) (جهانگیری). مؤلف مرآت البلدان گوید: اردکان قصبهٔ معتبری است از توابع یزد در دو منزلی آن براه اصفهان، آب و هوای آن خوب و مردمش عاری از صنعت نیستند بعضی آلات و ادوات از آهن میسازند که قابل توصیف است. قراء و مزارع بسیار دارد و سکنهٔ بعضی دهکده های آن مجوسی مذهب اند. در قصبهٔ اردکان اقسام حلوا خاصه حلوای ارده را نهایت خوب سازند -انتهی. اردکان از بلوکات یزد در کنار جادهٔ یزد و نائین میان ارجنان و یزد و در ۶۱۶۱۰۰ گزی طهران واقع و دارای پستخانه و تلگرافخانه است حد شمالی آن میبد و حد شرقی رباطات و حد جنوبی میبد و حد غربی عقدا و مرکز آن اردکان و عدهٔ قرای آن پنج و مساحت وی ۱۸ فرسنگ و جمعیت آن ۱۰۴۳۰ تن است. (جغرافیای سیاسی کیهان ص ۴۳۸).