کشتن وزیر ، خویشتن را در خلوت

بیت ۱: بعد از آن چِل روز دیگر در ببست / خویش کُشت و از وجود خود بِرَست

• قافیه: ببست / بِرَست

• ردیف: ندارد

• معنی: پس از آن ماجرا، وزیر چهل روز دیگر درِ خلوتگاه را بر روی همگان بست و سرانجام خود را هلاک کرد تا نقشهٔ شوم تفرقه‌افکنی‌اش کامل شود و به گمان خود از قید این جهان برهد.

بیت ۲: چونکه خلق از مرگ او آگاه شد / بر سر گورش، قیامت‌گاه شد

• قافیه: آگاه / قیامت‌گاه

• ردیف: شد

• آرایه: تشبیه بلیغ و اغراق (تشبیه ازدحام و آشوب مردم بر سر مزار او به برپایی صحرای محشر و «قیامت»).

• معنی: هنگامی که مردم از درگذشت او باخبر شدند، مزارش از شدت شیون، فغان و هجوم جمعیت چون صحرای محشر گشت.

بیت ۳: خلق، چندان جمع شد بر گور او / مو کَنان، جامه‌دران، در شور او

• قافیه: گور / شور

• ردیف: او

• معنی: انبوهی از مردم بر سر گور او گرد آمدند، در حالی که در التهاب و ماتمِ از دست دادنش موهای خود را می‌کندند و جامه‌هایشان را چاک می‌زدند.

بیت ۴: کان عدد را هم خدا داند شُمُرد / از عرب، وز ترک، وز رومی و کُرد

• قافیه: شُمُرد / کُرد

• ردیف: ندارد

• آرایه: مراعات نظیر (تناسب) میان اقوام «عرب»، «ترک»، «رومی» و «کُرد»؛ اغراق در شمارش جمعیت سوگواران.

• معنی: شمار جمعیت عزادار چنان افزون بود که تنها خداوند می‌توانست آنان را بشمارد؛ از اقوام و سرزمین‌های گوناگون چون عرب و ترک و روم و کرد به آنجا آمده بودند.

بیت ۵: خاک او کردند بر سرهای خویش / درد او دیدند درمانِ جای خویش

• قافیه: سرهای / جای

• ردیف: خویش

• آرایه: کنایه («خاک بر سر کردن» کنایه از اوج سوگواری و ماتم‌زدگی)؛ تضاد میان «درد» و «درمان».

• معنی: مردم از شدت اندوه خاک مزارش را بر سر خود می‌ریختند و سوگ و ماتمِ او را مایهٔ تسکین و التیام دردهای درون خود می‌دانستند.

بیت ۶: آن خلایق بر سر گورش مَهی / کرده خون را از دو چشم خود رَهی

• قافیه: مَهی / رَهی

• ردیف: ندارد

• آرایه: کنایه و اغراق («از دو چشم خون را رَهی کردن» کنایه از جاری ساختن جویباری از اشک خونین و گریهٔ بی‌امان).

• معنی: آن مردمان سوگوار تا یک ماه تمام بر سر مزار او ماندند و از چشمان خود مانند جویباری، سرشک خونین جاری ساختند.