جلالالدین محمد...
مولانا
دنبال کننده 13
ولیعهد ساختن وزیر، هر یک امیر را جُداجُدا
وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
بحر: رمل مسدّس محذوف
بیت ۱: وآنگهانی، آن امیران را بخواند / یک به یک تنها به هر یک حرف راند
قافیه: بخواند / راند
ردیف: ندارد
معنی: پس از آن، وزیر دوازده امیر و پیشوای نصاری را فراخواند و با هر یک بهتنهایی و در خلوت به گفتگو نشست.
بیت ۲: گفت هر یک را به دینِ عیسَوی / نایِبِ حق و خلیفهٔ من تویی
قافیه: عیسَوی / تویی
ردیف: ندارد
معنی: پنهانی به هر یک از آنان گفت: در آیین حضرت عیسی (ع)، تنها تو جانشین راستین خداوند و خلیفه و وصیِّ من هستی.
بیت ۳: و آن امیرانِ دگر، اَتباعِ تو / کرد عیسی جمله را اَشْیاعِ تو
قافیه: اَتباع / اَشْیاع
ردیف: تو
معنی: و سایر پیشوایان دیگر جملگی زیردست و فرمانبردار تواند؛ چرا که عیسی (ع) همهٔ آنها را پیرو و گوشبهفرمان تو قرار داده است.
بیت ۴: هر امیری کو کَشَد گردن، بگیر / یا بُکُش یا خود همی دارَش اسیر
قافیه: بگیر / اسیر
ردیف: ندارد
آرایه: کنایه («گردن کشیدن» کنایه از سرکشی، طغیان و نافرمانی).
معنی: هر امیری که در برابرت گردنکشی کند و تسلیم نشود، او را فروگیر؛ یا به هلاکت برسان یا در بند اسارت نگه دار.
بیت ۵: لیک تا من زندهام، این وامَگو / تا نَمیرم، این رِیاسَت را مَجُو
قافیه: وامَگو / مَجُو
ردیف: ندارد
معنی: اما تا زمانی که من زندهام این راز را برای کسی بازگو مکن، و تا پیش از مرگ من آشکارا در پی اعمال این ریاست مباش.
بیت ۶: تا نَمیرم من، تو این پیدا مَکُن / دَعویِ شاهیّ و اِستیلا مَکُن
قافیه: پیدا / اِستیلا
ردیف: مَکُن
معنی: تا وقتی که من جان نسپردهام، این سرّ را آشکار مکن و ادعای پیشوایی، سلطنت و چیره شدن بر دیگران سر مده.
بیت ۷: اینک این طومار و اَحکامِ مسیح / یک به یک بَرخوان تو بر اُمَّت، فَصیح
قافیه: مسیح / فَصیح
ردیف: ندارد
معنی: این طومار شریعت و احکام عیسی مسیح را نزد خود نگه دار تا پس از رفتن من، بندهای آن را موبهمو، شیوا و آشکارا بر پیروان بخوانی.
بیت ۸: هر امیری را چُنین گفت او جُدا / نیست نایِب، جز تو در دینِ خدا
قافیه: جُدا / خدا
ردیف: ندارد
معنی: او با هر یک از امیران در خلوت چنین نجوا کرد و به دروغ گفت: در دین خداوند جز تو هیچ جانشین و پیشوایی وجود ندارد.
بیت ۹: هر یکی را کرد، او یکیک عزیز / هر چه آن را گفت، این را گفت نیز
قافیه: عزیز / نیز
ردیف: ندارد
معنی: او تکتک آن سران را با وعدههای دروغین مغرور و گرامی ساخت؛ و هر سخن و منصبی را که به یکی وعده داده بود، عینا به دیگری نیز گفت.
بیت ۱۰: هر یکی را او یکی طومار داد / هر یکی ضِدِّ دگر بود، اَلْمُراد
قافیه: داد / اَلْمُراد
ردیف: ندارد
معنی: به دست هر یک از آنان طوماری جداگانه سپرد؛ در حالی که مقصود و احکام هر طومار دقیقاً در تضاد و تناقض با طومار دیگر تنظیم شده بود.
بیت ۱۱: جملگی طومارها بُد مُختَلِف / همچو شِکلِ حرفها، یا تا اَلِف
قافیه: مُختَلِف / اَلِف
ردیف: ندارد
آرایه: تشبیه صریح (مانند کردن تناقض و ناهمگونی احکام طومارها به تفاوت و چندگانگی شکل حروف الفبا از «الف» تا «یا»).
معنی: تمام آن طومارها با هم در تضاد و ناهمگونی بودند، درست مانند گوناگونی شکل حروف الفبا از آغاز تا پایان.
بیت ۱۲: حُکمِ این طومار، ضِدِّ حُکمِ آن / پیش از این کردیم این ضِد را بیان
قافیه: آن / بیان
ردیف: ندارد
معنی: دستورهای هر طومار ضد احکام طومار دیگر بود؛ همان تناقضهای شرعی که پیش از این در بخشهای آغازین داستان شرح داده بودیم.