جلالالدین محمد بل...
مولانا
دنبال کننده 15
تعظیم نعت مصطفی عَلَيْهِ ٱلسَّلَامُ که مذکور بود در انجیل
وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن
بحر: رمل مسدّس محذوف
آدرس شعر : مثنوی معنوی مولوی دفتر اول ابیات 727 تا 738
نام حکایت : پادشاه جهود که نصرانیان را می کشت از بهر تعصب
بیت ۱: بُود در انجیل، نامِ مصطفی / آن سَرِ پیغمبران، بحرِ صفا
قافیه: مصطفی / صفا
ردیف: ندارد
معنی: در کتاب آسمانی انجیل، نام گرامی حضرت محمد مصطفی (ص) ذکر شده بود؛ همان پیشوا و سرور پیامبران که دریای پاکی و صفای معنوی است.
بیت ۲: بُود ذکرِ حِلیهها و شکلِ او / بُود ذکرِ غَزو و صَوم و اَکلِ او
قافیه: شکل / اَکل
ردیف: او
معنی: در آن کتاب، توصیف ویژگیهای ظاهری، شمایل، و همچنین شرح جنگها، روزهداری و آداب خوراک و زیستن آن حضرت یاد شده بود.
بیت ۳: طایفهٔ نصرانیان بهرِ ثواب / چون رسیدندی بدان نام و خطاب
قافیه: ثواب / خطاب
ردیف: ندارد
معنی: گروهی از مسیحیان حقیقتجو برای دستیابی به پاداش الهی و برکت، هرگاه در هنگام تلاوت انجیل به نام مقدس و خطابات مربوط به او میرسیدند...
بیت ۴: بوسه دادندی بر آن نامِ شریف / رو نهادندی بدان وصفِ لطیف
قافیه: شریف / لطیف
ردیف: ندارد
آرایه: کنایه («رو نهادن» کنایه از ارادت، کرنش و تبرک جستن).
معنی: با احترامی عمیق بر آن نام گرامی بوسه میزدند و صورتِ تکریم خود را بر آن اوصاف پاکیزه و دلنشین مینهادند.
بیت ۵: اندرین فتنه که گفتیم آن گروه / ایمن از فتنه بُدند و از شُکوه
قافیه: گروه / شُکوه
ردیف: ندارد
معنی: در گرماگرم آشوب خونینی که شرح دادیم، همان گروهِ حقشناس از گزند فتنه و هیبت و هراسِ آن جنگ خانمانسوز در امان ماندند.
بیت ۶: ایمن از شَرِّ امیران و وزیر / در پناهِ نامِ احمد مُستَجیر
قافیه: وزیر / مُستَجیر
ردیف: ندارد
معنی: آنان از ستم امیران و فریبکاریِ وزیر رهایی یافتند، زیرا در پناهِ نام گرامی احمد (ص) امانیافته و در امان بودند.
بیت ۷: نسل ایشان نیز هم بسیار شد / نورِ احمد، ناصر آمد، یار شد
قافیه: بسیار / یار
ردیف: شد
معنی: دودمان و تبار آنان نیز فزونی و برکت یافت؛ چرا که فروغ معنوی احمد (ص) یاور و پشتیبانِ زندگیشان گشت.
بیت ۸: وآن گروهِ دیگر از نصرانیان / نامِ احمد داشتندی مُستَهان
قافیه: نصرانیان / مُستَهان
ردیف: ندارد
معنی: اما گروه دیگر مسیحیان که در تعصب گرفتار بودند، نام مقدس او را کوچک و بیمقدار شمردند و احترامی برایش قائل نشدند.
بیت ۹: مُستَهان و خوار گشتند از فِتَن / از وزیرِ شومرایِ شومفَن
قافیه: فِتَن / شومفَن
ردیف: ندارد
معنی: در نتیجه، به سبب نقشههای فتنهانگیز آن وزیر بداندیش و شومپیشه، خود آنان نیز خوار، سرشکسته و تباه شدند.
بیت ۱۰: هم مُخَبَّط دینشان و حُکمشان / از پیِ طومارهای کَژبَیان
قافیه: حُکمشان / کَژبَیان
ردیف: ندارد
معنی: به دلیل پیروی از آن طومارهای ساختگی و احکام متناقض، هم دین و آیینشان تباه و آشفته شد و هم داوریها و شریعتشان به گمراهی کشید.
بیت ۱۱: نامِ احمد اینچنین یاری کند / تا که نورش چون نگهداری کند؟
قافیه: یاری / نگهداری
ردیف: کند
آرایه: استفهام انکاری و قیاس اولویت (برهان به طریق اولی).
معنی: وقتی احترام به نام و لفظ احمد (ص) اینگونه مایهٔ نجات و پناهِ آدمی میشود، تصور کن که تابش نور باطن و حقیقت وجودی او چه حفاظی پدید خواهد آورد!
بیت ۱۲: نامِ احمد چون حِصاری شد حَصین / تا چه باشد ذاتِ آن روحالامین
قافیه: حَصین / روحالامین
ردیف: ندارد
آرایه: جناس اشتقاق (شبهجناس) میان «حصار» و «حصین»؛ تشبیه صریح (نام احمد به حصار استوار).
معنی: هنگامی که تنها نامِ احمد مانند دژی استوار و تسخیرناپذیر انسان را حفظ میکند، پس دریاب که مقام و حقیقتِ ذات آن پیامبر امین و پاکسرشت چه عظمتی دارد.