جلال‌الدین محمد بلخی

جلال‌الدین محمد بل...

جلال‌الدین محمد بلخی

مولانا

دنبال کننده 15

صفحه شخصی
بیان تفسیر و هو معکم اینما کنتم

بیان تفسیر و هو معکم اینما کنتم

بیان تفسیر و هو معکم اینما کنتم
1
بارِ دیگر ما به قِصّه آمدیمما از آن قِصّه بُرون خود ، کِی شدیم ؟
2
گر به جَهل آییم ، آن زِندانِ اوستوَر به عِلم آییم ، آن ایوانِ اوست
3
وَر به خواب آییم ، مَستانِ وِییموَر به بیداری ، به دَستانِ وِییم
4
وَر بِگِرییم ، اَبرِ پُر زَرقِ وِییموَر بِخَندیم ، آن زمان بَرقِ وِییم
5
وَر به خَشم و جَنگ ، عَکسِ قَهرِ اوستوَر به صُلح و عُذر ، عَکسِ مِهرِ اوست
6
ما کی‌ایم اَندَر جَهانِ پیچ‌پیچ ؟چون اَلِف ، او خود چه دارَد ؟ هیچ هیچ
بر مبنای نسخه مُصَحَّحِ نیکلسون - نام حکایت : آمدن رسول روم تا امیرالمومنین (رض) و دیدن او ، کرامات عمر : فرستاده‌ای از سوی امپراتور روم به دیدار عمر، خلیفه دوم، فرستاده شد. او پس از طی کردن راه‌های دور و دراز و پرپیچ‌وخم، به سرزمین مسلمانان رسید و سراغ قصر و بارگاه خلیفه را گرفت. به او پاسخ دادند: «عمر قصری ندارد؛ قصر واقعی او روح روشن و پاک اوست و خودش در خانه‌ای بسیار ساده زندگی می‌کند. ای فرستاده، در حالی که پرده‌ای بر چشمانت افتاده و مانع دیدن حقیقت می‌شود، چگونه می‌خواهی قصر باطنی او را ببینی؟» فرستاده روم در جست‌وجوی عمر برآمد تا اینکه سرانجام زنی بادیه‌نشین به او گفت که عمر زیر سایه درخت خرمایی استراحت کرده است. فرستاده به آنجا نزدیک شد، اما دیگر نتوانست جلوتر برود؛ زیرا شکوه و هیبت عمر ناگهان دلش را فرا گرفته بود...
+
+
+

وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن

بحر: رمل مسدّس محذوف

مثنوی معنوی مولوی دفتر اول ابیات 1509 تا 1514

نام حکایت :  آمدن رسول روم تا امیرالمومنین (رض) و دیدن او ، کرامات عمر

بخش : 6 از 8

بیت ۱: بارِ دیگر ما به قِصّه آمدیم / ما از آن قِصّه بُرون خود ، کِی شدیم ؟

  • قافیه: آمدیم / شدیم

  • ردیف: ندارد

  • آرایه: استفهام انکاری و تجاهل‌العارف («ما از آن قصه برون خود کی شدیم؟»؛ اشاره به وحدت داستان ظاهری با حقیقت باطنی که همواره در جریان است).

  • معنی: بار دیگر به روایت داستان بازگشتیم؛ اما به راستی ما کی از متن و حقیقت آن قصه بیرون رفته بودیم؟ (تمامی این حکمت‌ها عینِ همان داستان است).

بیت ۲: گر به جَهل آییم ، آن زِندانِ اوست / وَر به عِلم آییم ، آن ایوانِ اوست

  • قافیه: زندان / ایوان

  • ردیف: ـِ اوست

  • آرایه: تضاد (جهل / علم، زندان / ایوان)، اضافه تشبیهی («زندان او» و «ایوان او»؛ تشبیه نادانی به زندان و آگاهی به بارگاه و ایوان پروردگار).

  • معنی: اگر به وادی نادانی و غفلت درافتیم، آنجا نیز زندان و محبس پروردگار است؛ و اگر به ساحت دانش و معرفت برسیم، آن هم بارگاه و ایوان جلال اوست.

بیت ۳: وَر به خواب آییم ، مَستانِ وِییم / وَر به بیداری ، به دَستانِ وِییم

  • قافیه: مَستان / دَستان

  • ردیف: ـِ وِییم

  • آرایه: تضاد (خواب / بیداری)، جناس ناقص اختلافی (مستان / دستان).

  • معنی: اگر در خواب غفلت یا رویا باشیم، سرمستانِ جام تقدیر او هستیم؛ و اگر در بیداری و هوشیاری به سر بریم، در چنگال مشیت و تدبیر شگفت‌انگیز او قرار داریم.

بیت ۴: وَر بِگِرییم ، اَبرِ پُر زَرقِ وِییم / وَر بِخَندیم ، آن زمان بَرقِ وِییم

  • قافیه: زَرق / بَرق

  • ردیف: ـِ وِییم

  • آرایه: تضاد (بگرییم / بخندیم)، تشبیه بلیغ («ابر پرزرق» استعاره و تشبیه انسان گریان به ابر بارنده و متلون، و انسان خندان به درخشش آذرخش و برق).

  • معنی: اگر اشک بریزیم و بگرییم، ابری سرشار از رنگ و نیرنگِ تقدیر او هستیم؛ و اگر بخندیم، در آن لحظه جلوه‌ای از درخشش و برق ارادهٔ او به شمار می‌آییم.

بیت ۵: وَر به خَشم و جَنگ ، عَکسِ قَهرِ اوست / وَر به صُلح و عُذر ، عَکسِ مِهرِ اوست

  • قافیه: قَهر / مِهر

  • ردیف: ـِ اوست

  • آرایه: تضاد (خشم و جنگ / صلح و عذر، قهر / مهر)، اشاره به تجلی اسماء جلالیه و جمالیهٔ حق در احوال انسان.

  • معنی: اگر دچار خشم و ستیزه شویم، این حالت بازتابی از صفتِ قهر و جلال الهی است؛ و اگر به آشتی و پوزش‌خواهی روی آوریم، بازتابی از صفت مهر و جمال اوست.

بیت ۶: ما کی‌ایم اَندَر جَهانِ پیچ‌پیچ ؟ / چون اَلِف ، او خود چه دارَد ؟ هیچ هیچ

  • قافیه: پیچ‌پیچ / هیچ

  • ردیف: ندارد

  • آرایه: تشبیه تمثیلی مشهور («چون الف»؛ حرف الف در خط فارسی بدون نقطه و مستقل است و به تنهایی هیچ داشته‌ای از خود ندارد و تنها در پیوند با حروف دیگر معنا می‌یابد).

  • معنی: ما در این جهان تو در تو و پرپیچ‌وخم چه کاره‌ایم و چه هویت مستقلی داریم؟ همانند حرفِ «الف» هستیم که به تنهایی هیچ‌چیز از خود ندارد؛ هیچِ هیچ!

قسمت نظرات برای این شعر غیر فعال است.
خارج می‌شوید؟

برای خروج از سایت اطمینان دارید؟

برای دسترسی باید وارد شوید