باباطاهر عریان

باباطاهر عریان

باباطاهر

دنبال کننده 13

صفحه شخصی
ته که ناخوانده‌ای علم سماوات

ته که ناخوانده‌ای علم سماوات

ته که ناخوانده‌ای علم سماوات
1
ته که ناخوانده‌ای علم سماواتته که نابرده‌ای ره در خرابات
2
ته که سود و زیان خود ندانیبه یاران کی رسی؟ هیهات هیهات
AvA-44
دوبیتی عارفانه دوبیتی
0
3
2
10 ماه پیش
32
+
+
+

وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن

بحر: هزج مسدس محذوف

۱) تحلیل ساختاری و فنی

  • قافیه: واژگان «سماوات»، «خرابات» و «هیهات».

  • ردیف: ندارد.

  • وزن نهایی: مفاعیلن مفاعیلن فعولن

  • نام بحر: هزج مسدّس محذوف

۲) تحلیل معنایی و مفهومی بیت به بیت

بیت ۱: تِه که ناخوانده‌ای علمِ سماوات / تِه که نابُرده‌ای رَه در خرابات

معنی: ای تویی که از دانش‌های آسمانی و حقایق الهی بی‌بهره‌ای و آن‌ها را فرانگرفته‌ای، و ای کسی که راهی به خرابات (مقام فنای فی‌الله و رهایی از خویشتن) نیافته‌ای و سلوک نکرده‌ای.

آرایه‌های ادبی:

  • گویش محلی (فهلوی): کاربرد واژهٔ «تِه» به جای «تو» که نشانگر سبک عراقی و گویش‌های مرکزی ایران است.

  • تضاد: میان «سماوات» (آسمان‌ها و عوالم بالا) و «خرابات» (که به لحاظ واژگانی تداعی‌گر ویرانه و زمین است) تقابل وجود دارد.

  • استعاره/مجاز: «خرابات» در اصطلاح عرفانی استعاره از محلِ پاک‌بازی، رهایی از ریا و جایگاهِ محوِ انانیت است.

  • مراعات نظیر: تناسب میان «خواندن» و «علم».

بیت ۲: تِه که سود و زیانِ خود ندانی / به یاران کی رسی؟ هیهات! هیهات!

معنی: تویی که هنوز در بندِ سود و زیان دنیوی هستی (یا حتی مصلحت حقیقی روحِ خود را تشخیص نمی‌دهی)، چگونه انتظار داری که به جمعِ واصلان و دوستانِ حقیقی حق ملحق شوی؟ این وصال بسیار دور و بعید است.

آرایه‌های ادبی:

  • تضاد: میان دو واژهٔ «سود» و «زیان».

  • استفهام انکاری: عبارت «به یاران کی رسی؟» پرسشی است که پاسخ آن منفی است؛ یعنی هرگز نخواهی رسید.

  • تکرار (تکریر): تکرار واژهٔ «هیهات» برای تأکید بر دوری و ناممکن بودنِ امر.

  • کنایه: «به یاران رسیدن» کنایه از نیل به مقامِ قرب الهی و هم‌نشینی با اولیاءالله است.


۳) مضامین و درون‌مایه‌های اصلی

  • شرطِ سلوک: لزوم آگاهی از حقایق ملکوتی (علم سماوات) و تجربهٔ عملیِ فنا (خرابات).

  • نفیِ نادانی: نکوهشِ جهل نسبت به خویشتن و حقیقتِ وجود.

  • صعوبتِ راه: تأکید بر دشواری و ناممکن بودنِ وصال برای ناآگاهان.

  • خودشناسی: پیوندِ میانِ شناختِ سود و زیانِ واقعی با رسیدن به کمال.

قسمت نظرات برای این شعر غیر فعال است.
خارج می‌شوید؟

برای خروج از سایت اطمینان دارید؟

برای دسترسی باید وارد شوید