معنی کرخی

[ کَ رَ / کَ رِ / کِ رِ ] (حامص) خشکی. صلابت. درشتی. (ناظم الاطباء). || بی حسی. (ناظم الاطباء). بی خبری. بی شعوری. خدری : چون عضو کسی را کرخی روی نمود از بهر علاج بایدش قی فرمود باید مالید بعد از آن روغن قسط چندانکه پدید گردد او را بهبود. حکیم یوسفی (از آنندراج).[ کَ ] (ص نسبی) منسوب به کرخ سامره و چندین جا به این نام هست مانند کرخ بغداد و غیره. (الانساب سمعانی). رجوع به کرخ شود.[ کَ ] (اِخ) معروف بن فیروز یا فیروزان بغدادی کرخی، مکنی به ابومحفوظ، از مشاهیر عرفاست. پدر و مادرش نصرانی مذهب بودند. معروف است در هفت سالگی برحسب ارشاد حضرت رضا (ع) اسلام آورد. سپس نزد داود طائی رفت و به ریاضت پرداخت سلسله ای از عرفای صوفیه سند طریقتی خویش را بدو و بواسطهٔ او به حضرت رضا (ع) رسانده اند، هرچند بعضی در این اسناد تردید کرده اند. فِرَقی که سند آنان به معروف می رسد، معروفیه شهرت دارند، از آنجمله اند: نعمت اللهی و نوربخشی و نقش بندی و سقطیان و جنیدیان. ابن خلکان اخبار و محاسن او را خارج از اندازه دانسته است. وی در دوم یا هشتم محرم سال ۲۰۰ یا ۲۰۲ یا ۲۰۶ هـ . ق. در بغداد درگذشت. (از ریحانة الادب ج ۳ صص ۳۵۶-۳۵۷). مؤلف تذکرة الاولیاء نویسد: او را کلماتی است عالی از آنجمله است: گفت علامت جوانمردی سه چیز است: یکی وفای بی خلاف، دوم ستایش بی خود، سوم عطائی بی سؤال. و گفت: چون حق تعالی به بنده خیری خواهد داد در عمل خیر بر وی بگشاید و در سخن بر وی ببندد و سخن گفتن مرد در چیزی که به کار نیاید علامت خذلان است و چون به کسی شری خواهد برعکس این بود. و گفت التماسی که کنی از آنجا کن که جمله درمانها نزدیک اوست و بدانک هرچه به تو فرومی آید، رنجی یا بلایی یا فاقه ای یقین می دان که فرج یافتن از آن در نهان داشتن است. (از تذکرة الاولیاء چ اروپا ص ۲۷۲). رجوع به تذکرةالاولیاء و دیگر کتب تراجم شود.[ کَ ] (اِخ) عبداللََّه بن حسن بن دلهم ابوالحسن الکرخی (۲۶۰ -۳۴۰ هـ . ق.). منسوب به کرخ جدان است. وی بر مذهب ابوحنیفه بود. (از معجم البلدان). از اوست: کتاب المختصر در فقه و مسئلة فی الاشربه و تحلیل نبیذ التمر. (یادداشت مؤلف). وی از فقهای نامی عراق عرب و محل استفاده و مراجعهٔ دیگر فقهای وقت بوده است. (از ریحانة الادب).[ کَ ] (اِخ) ابوبکر محمدبن الحسین الکرخی، مکنی به فخرالملوک. در ۴۰۷ هـ . ق. وفات یافت. از اوست: ۱- الفخری فی الجبر و المقابله، این کتاب را فرانتس واپکی تصحیح کرده و مقدمه ای به عنوان «علم جبر نزد عرب» بر آن نوشته است. ۲ -الکافی فی الحساب که علامه هوخهایم آن را تصحیح کرده است. (از معجم المطبوعات ج ۲ ستون ۱۵۵).[ کَ ] (اِخ) ابوجعفر محمدبن قاسم کرخی. وزیر الراضی بااللََّه خلیفهٔ عباسی بود. رجوع به خاندان نوبختی ص ۲۰۵ شود.