معنی ویس

[ وَ ] (ع اِ) وای. کلمه ای است که در محل رأفت و استملاح کودکان مستعمل شود. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). || درویشی. (منتهی الارب) (آنندراج). فقر. (اقرب الموارد) (ناظم الاطباء). || خواستهٔ مردم. (منتهی الارب) (آنندراج). آنچه را انسان بخواهد و آنچه را نخواهد. از اضداد است. (منتهی الارب) (آنندراج) (اقرب الموارد). گویند: لقی ویساً؛ یعنی یافت مطلوب و خواستهٔ خود را (منتهی الارب)، یا یافت آنچه را نمیخواست. (از اقرب الموارد).(اِ) در اوستایی به معنی ده و قریه است. ده و طایفه و قبیله: میر ویس؛ بزرگ قبیله. در زمان ساسانیان شاهزادگان را ویسپهر [ ویسپور ] یعنی زادهٔ خانوادهٔ بزرگ مینامیدند. (فرهنگ شاهنامه). شکل حکومت در ایران قدیم ملوک الطوایفی بود، از چند تیره عشیره یا قبیله ترکیب مییافت و محل سکنای آن بلوک خوانده میشد. چند عشیره قومی را به وجود می آورد و محل سکنای آنان را ولایت [ ده یو ] میگفتند. (تاریخ ایران باستان). - ویس پت؛ در اصطلاح آریائیهای ایرانی رئیس تیره را چنین مینامیدند. و رجوع به مدخل بعد شود. (ایران باستان). - ویس پوهر؛ مراد از کلمهٔ «ویس پوهر» (پسر طایفه) پسر ویس پتی یا ویس بذ (رئیس طایفه) نبوده است، بلکه این لفظ دارای ارزش اجتماعی بیشتری شده بود و شاهزادگان خانوادهٔ شاهی را بدان می نامیدند. اما لفظ واسپوهر در مورد اعضای طبقهٔ نژادگان و نجبای درجهٔ اول به کار می رفت، ولی کم کم در اواخر دورهٔ ساسانیان کلمهٔ ویسپوهر از یاد رفته و واژهٔ واسپوهر جای آن را گرفته است. (از ایران در زمان ساسانیان ص ۱۲۰).[ وی / وَ ] (اِخ) نام معشوق رامین است (با بلقیس قافیه کرده اند)، و او را ویسه هم میگویند چنانکه رامی را رام هم خوانند، و قصهٔ ویس و رامین مشهور است. (از برهان). قصهٔ ویس و رامین را فخرالدین گرگانی منظوم کرده و به هر کس نسبت دهند خطاست. (انجمن آرا) (آنندراج). نام دختر قارن و شهرو. (حاشیهٔ برهان): چو ویس از نیکنامی دور گردی به زشتی در جهان مشهور گردی.نظامی. یا ز لیلی بشنود مجنون کلام یا فرستد ویس رامین را پیام.مولوی. گر منش دوست ندارم همه عالم دارند تا چه ویس است که در هر طرفش رامین است. سعدی.[ وِ ] (اِخ) دهی است از دهستان باوی بخش مرکزی شهرستان اهواز با ۱۰۰ تن سکنه. زیارتگاهی به نام اویس قرنی دارد. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۶).[ وِ ] (اِخ) دهی است از دهستان سردرود بخش رزن شهرستان همدان. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۵).