معنی واژه هویدک

[ هُ وَ دَ ] (اِخ) نام یکی از پیشوایان ملحدان است. (برهان) (آنندراج). جهانگیری هویدیک آورده گوید: نام یکی از پیشوایان ملحدان بوده که حکیم خاقانی فرماید: او کیست که با روان تاریک باشد بمثابهٔ هویدیک. یوستی این نام را هوویدیک ضبط کرده به استناد فولرس II، ۱۴۷۰ a و به کتاب اشپیگل ارجاع کرده. (یوستی، نام نامه ص ۱۴۰). اشپیگل در کتاب مزبور در بحث از کلمهٔ اوستائی tsunuH (که طبقه ای از دروجان [ دروغ پرستان، پیروان کیش باطل ] هستند، رجوع به یوستی، فرهنگ اوستا ص ۳۲۸ شود) گوید: من اکنون ترجیح میدهم که کلمهٔ مزبور عنوانی باشد برای انگره مینو [ اهریمن ] . اسپندیارجی مقدم این کلمه را زیانکار [ مضر ] تعبیر میکند و اسپندیارجی مؤخر آن را هونوچا یا هویدک (رجوع به فولرس، هویدک شود) میداند، که نشانه ای است برای تشخیص بی دینان. و ممکن است احتمال داد هویدک متن مصحف بَوَنْدَگ پهلوی (در ارمنی بوندک) به معنی کامل بوندس MMM بونده MMM بوند باشد، نام یکی از مانویهٔ روم که با کیش رسمی مانویه مخالفت کرد و او پیشرو مزدک بود. رجوع به ایران در زمان ساسانیان کریستنسن ص ۳۳۷ به بعد و ۳۶۲ به بعد و ۳۰۲ به بعد (تاریخ سلطنت قباد و ظهور مزدک) شود. در هر حال خاقانی این اسم را در تحفةالعراقین در عنوان «در هجو ابوالعلای گنجه ای» آورده و هویدیک را مسیحی معرفی کرده : او [ابوالعلا] کیست که با روان تاریک باشد بمثابت هویدیک او جز پی نفی حق نپوید این [هویدیک ] از اب و ابن و روح گوید او [هویدیک ] مشرک و این [ابوالعلا] معطل از دل هم مشرک بهتر از معطّل. (حاشیهٔ برهان چ معین از تحفةالعراقین چ قریب صص ۲۳۵-۲۳۶).