معنی نفیس

[ نَ ] (ع ص) گرانمایه و مرغوب و نیکو از هر چیزی. (منتهی الارب) (آنندراج). مقابل خسیس. (از اقرب الموارد). قیمتی. (مهذب الاسماء). گرانمایه. (مفاتیح العلوم خوارزمی) (یادداشت مؤلف). چیزی که قیمتی و گرانمایه و لطیف و پسندیده باشد. (غیاث اللغات). بغایت نیکو. (یادداشت مؤلف). گرانبها. گرانقدر. باارزش. ارجمند: و این قصه دراز است و از خزاین سامانیان مالهای بی اندازه و ذخایر نفیس برداشت. (تاریخ بیهقی ص ۱۹۶). و آن را در خزاین خود موهبتی عزیز و ذخیرتی نفیس شمرد. (کلیله و دمنه). اکنون شمتی از محاسن عدل که پادشاهان را ثمین ترین خصلتی و نفیس ترین موهبتی است یاد کرده شود. (کلیله و دمنه). ناگاه بر ذخایر نفیس و گنجهای شایگانی مظفر شوند. (کلیله و دمنه). ایام عمر نفیس خویش بر درس و تدریس صرف کرده. (ترجمهٔ تاریخ یمینی ص ۴۳۰). خدای تعالی ذات شریف و نفس نفیس از آفت آن مسافت و مهالک آن مسالک نگاه داشت. (ترجمهٔ تاریخ یمینی ص ۲۶). چون که اصلی بود جرم آن بلیس ره نبودش جانب توبهٔ نفیس.مولوی. عقل نفیست را چه شد که نفس خبیث بر او غالب آمد. (گلستان سعدی). گوهر اگر در خلاب افتد همچنان نفیس است. (گلستان سعدی). || مال بسیار. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء). مال کثیر. (اقرب الموارد). || حاسد و بخیل. (غیاث اللغات) (از لطایف اللغات) (از قاموس) (صراح) (آنندراج). رجوع به نفاسة شود.[ نَ ] (اِخ) دهی است از دهستان گله زن بخش خمین شهرستان محلات. در ۲۳هزارگزی مشرق خمین، در جلگهٔ معتدل هوائی واقع است و ۱۵۲ تن سکنه دارد. آبش از رودخانهٔ خمین تأمین می شود. محصولش غلات و چغندر قند و بنشن و پنبه و انگور است. شغل اهالی زراعت و قالیچه بافی و کرباسبافی است. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۱).[ نَ ] (اِخ) ابن عوض کرمانی، ملقب به حکیم برهان الدین، از طبیبان و دانشمندان قرن نهم هجری قمری است. وی به دعوت الغ بیک گورکانی از کرمان به سمرقند رفت و تا پایان عمر الغ بیک در سمرقند در دربار او به عزت زیست و به اشارت او بر کتاب الاسباب و العلامات محمدبن علی سمرقندی شرحی نوشت. (صفر ۸۲۷). پس از مرگ الغ بیک وی به سال ۸۵۳ هـ . ق. به دیار خود کرمان باز آمد و تا پایان عمر در این شهر بود. دیگر از تصانیف اوست: شرحی بر کتاب موجز القانون ابوالحزم علاء الدین قرشی، معروف به ابن النفیس که به شرح نفیسی معروف است و نیز کلیات شرح نفیسی و بحارین در طب و رساله ای در سمومات. (از مقدمهٔ فرهنگ ناظم الاطباء، فرنودسار) (الاعلام زرکلی ج ۹ ص ۱۶). رجوع به کشف الظنون ج ۱ ص ۷۷ و معجم المطبوعات ص ۱۸۶۴ شود.[ نَ ] (اِخ) احمدبن عبدالغنی بن قطرس احمد لخمی، مکنی به ابوالعباس و ملقب و مشهور به نفیس ، از علمای مذهب مالکی و از ادبا و شعرای قرن ششم هجری قمری است و به سال ۶۰۳ هـ . ق. درگذشته است. او راست: یا راحلا و جمیل الصبر یتبعه هل من سبیل الی لقیاک یتفق ما انصفتک جفونی وهی دامیة ولا وفی لک قلبی و هو محترق. (از ریحانة الادب ج ۴ ص ۲۲۵). رجوع به ابن خلکان ج ۱ ص ۵۴ شود.