معنی نظام‌الدین اولیاء

[ نِ مُدْ دی نِ اَ ] (اِخ) (شیخ...) محمدبن احمدبن علی دهلوی معروف به شیخ نظام الدین اولیاء و شاه نظام اولیاء و نظام دهلوی و نظام الدین خالدی دهلوی و بحاث و محفل شکن و متخلص به نظام و نرگسی، از مشایخ قرن هشتم و اعاظم عرفای هندوستان است، اجدادش از مردم بخارا بودند و به هند مهاجرت کردند و در قصبهٔ بدایون ساکن شدند. وی به سال ۶۳۳ هـ . ق. تولد یافت و در سال ۷۲۵ درگذشت. در سبب توجه او به طریق آورده اند که پس از تحصیل و تکمیل علوم، شبی در جامع دهلی بر اثر شنیدن آیتی از دهان مؤذن، شوق طلب در او پدید آمد و نزد شیخ فریدالدین شکرگنج شتافت و مدتها از او و دیگر پیران طریق استفاده کرد تا خود به مرحلهٔ ارشاد رسید و مریدان و پیروان بسیار یافت. جامی در نفحات الانس کرامات بسیاری بدو نسبت کرده است. مزار وی در مقبرهٔ شکرگنج هندوستان زیارتگاه است. امیر حسن دهلوی و امیرخسرو -دو شاعر پارسی گوی بزرگ هند -از مریدان وی بوده اند. نظام الدین در وصف مرید خویش امیرخسرو دهلوی گفته است: از ملک سخنوری شهی خسرو راست خسرو که به شاعری نظیرش کم خاست این خسرو ماست ناصرخسرو نیست زیرا که خدای ناصر خسرو ماست. * مرغ باغ قدسیم با قدسیان بودم بسی چندگاهی شد که هست این فرش خاکی مسکنم. (از ریحانة الادب ج ۴ ص ۲۱۲) (تاریخ مغول، اقبال ص ۵۲۹) (فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی ص ۱۸۸) (از سعدی تا جامی ص ۱۵۵) (صبح گلشن ص ۵۲۶) (تذکرهٔ حسینی ص ۳۳۰). نیز رجوع به نفحات الانس ص ۴۵۲ و قاموس الاعلام و ریاض العارفین و آنندراج شود.