معنی منتهی

[ مُ تَ ها ] (ع ص) به پایان رسیده و پرداخته و انجام داده و به آخر رسیده. (ناظم الاطباء). || (اِ) نهایت. گویند: هو بعیدالمنتهی. (از اقرب الموارد): {/Bوَ أَنَّ إِلی ََ رَبِّکَ اَلْمُنْتَهی ََ . ۱-۵۵۳:۴۲/}(قرآن ۵۳/۴۲). رجوع به منتها شود. - سدرةالمنتهی. رجوع به سدره شود.[ مُ تَ ] (ع ص) به انتها رسیده و به انجام رسیده. به پایان رسیده. تمام شده. محدودشده و منقطع شده و فارغ شده و موقوف شده. (از ناظم الاطباء). ج، منتهون. - منتهی شدن؛ به پایان رسیدن. به فرجام آمدن. انجامیدن. فرجامیدن. رسیدن به غایت. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). - منتهی گردیدن؛ منتهی شدن : هرچه ادراک او بدان منتهی گردد غایت ادراک او بود نه غایت واحد. (مصباح الهدایه چ همایی ص ۱۸). رجوع به ترکیب منتهی شدن شود. || آنکه در علم یا فنی به حد کمال رسیده و در آن استاد شده باشد. کمال یافته. مقابل مبتدی : مذهب... میان متغلبان فضول جوی و منتهیان راست گوی به هنگام فرق حق از باطل شمشیری فاصل... (مرزبان نامه چ قزوینی ص ۲۹۹). آن متقی مشهور آن منتهی مذکور آن شیخ عالم اخلاص... ابواسحاق شهریار... یگانهٔ عهد بود. (تذکرةالاولیاء عطار چ کتابخانهٔ مرکزی ج ۲ ص ۲۴۴). هلال دولت او بدرگشته در غره کمال دانش او منتهی هم از مبدأ. کمال الدین اسماعیل (دیوان چ حسین بحرالعلومی ص ۲۰۶). منتهی نبود که موقوف است او منتظر بنشسته باشد حال جو. مولوی (مثنوی چ رمضانی ص ۱۵۹). عقده را بگشاده گیر ای منتهی عقدهٔ سخت است بر کیسهٔ تهی.مولوی. پسران ادیب در فضل و بلاغت منتهی شدند. (گلستان). اطلاع بر آن بی ارشاد منتهی متعذر بود و وقوف بر آن حد، بی مدد مربی متعسر. (مصباح الهدایه چ همایی ص ۷۱). اما منتهی را ممکن بود که طریق سعت بگشا و... (مصباح الهدایه ایضاً ص ۱۰۷). غیبت از خلق در شهود محبوب حال مبتدیان است و منتهیان از آن گذشته قصهٔ زلیخاست که... (مصباح الهدایه ایضاً ص ۱۴۲). اما مقام منتهیان و رای حال غیبت است چه غیبت حال کسی بود که از مضیق وجود خود خلاص کلی نیافته باشد. (مصباح الهدایه ایضاً ص ۱۴۲). فریق اول مبتدیان... و فریق دوم متوسطان.. و فریق سوم منتهیان. (مصباح الهدایه ایضاً ص ۱۵۲). || به انتها رساننده و به انجام رساننده. (ناظم الاطباء). || بازایستاده. بازایستنده : {/Bإِنَّمََا یُرِیدُ اَلشَّیْطََانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ اَلْعَدََاوَةَ وَ اَلْبَغْضََاءَ فِی اَلْخَمْرِ وَ اَلْمَیْسِرِ وَ یَصُدَّکُمْ عَنْ ذِکْرِ اَللََّهِ وَ عَنِ اَلصَّلاََةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ . ۱-۲۴۵:۹۱/}(قرآن ۵/۹۱).