معنی مرد

[ مَ ] (اِ) انسان نرینه. آدمیزاد نر. جنس نر از انسان. نوع نر از آدمی. مقابل زن که نوع ماده است. (ناظم الاطباء): مردیش مردمیش را بفریفت مرد بود از دم زنان نشگیفت.نظامی. || انسان نرینهٔ به حد بلوغ رسیده. که بالغ شده است و زن کرده است. مقابل پسر بچه و پسر:[ مَ ] (ع اِ) میوهٔ اراک تازه و تر یا میوهٔ رسیدهٔ اراک. (از منتهی الارب). میوهٔ تازه و شاداب درخت اراک یا میوهٔ نضیج و رسیدهٔ آن. واحد آن مردة است. (از متن اللغة). میوهٔ تازه درخت اراک. (غیاث اللغات).[ مُ رِدد ] (ع ص) آرزومند جماع. (منتهی الارب). مرد آزمند جماع. (آنندراج). مرد بسیارشهوت. (از متن اللغة). || مردی که بی زنی او یا سفرش دراز کشیده باشد. (منتهی الارب) (از اقرب الموارد). مردی که دوران تنهائی و عزوبتش طولانی شده. ج، مَرادّ. (از متن اللغة). || مرد خشمناک. (منتهی الارب) (از اقرب الموارد). مردالوجه، غضبان. (متن اللغة). || دریای بسیارموج . (منتهی الارب). || ماده شتری که پستان و فرج او از نشستن بر زمین نمناک آماسیده باشد. (از منتهی الارب). اردت الناقة، اشرق ضرعها و وقع اللبن فیه؛ ورم ضرعها و حیاؤها من کثرةالشرب. (از متن اللغة). || گوسپند که پستان برآورده و شتر که به خوردن آب بسیار گران گردیده باشد. ج، مَرادّ. (از منتهی الارب). آن اشتر که پستان وی پرشیر بود و نزدیک به زادن باشد. (مهذب الاسماء). آبستنی که زمان زادنش نزدیک شده و شکم و سینه هایش برآمده باشد. (از متن اللغة). رجوع به معنی قبلی شود.[ مِ رَدد ] (ع ص) رجل مرد؛ کثیرالرد و الکر. (متن اللغة) (اقرب الموارد). رداد. کرار.[ مَ رَ ] (ع مص) ریش برآوردن پسربچه بعد سادگی زنخ. (از منتهی الارب). به کندی برآمدن ریش یا اصلاً برنیامدن ریش وی و بی ریش ماندن او، فهو أمرد. مدت زمانی بی ریش ماندن جوان سپس برآمدن ریش وی. (از متن اللغة). بی ریش شدن . (از غیاث اللغات). مرودة. (متن اللغة). || همیشگی نمودن به خوردن خرمای تر نهاده به شیر. (از منتهی الارب). مداومت نمودن بر خوردن مَرد و مَرید. مرودة. (از متن اللغة). همیشه خرمای در شیر خیسانده خوردن. رجوع به مَرد شود. || تطاول ورزیدن در معاصی. (از متن اللغة).[ مَ ] (ع اِمص) راندگی سخت. (ناظم الاطباء). سوق شدید. (متن اللغة). || (مص) سخت راندن و با مردی راندن کشتی را. (از منتهی الارب). مرد السفینة؛ دفعها بالمردی. (متن اللغة). || تر کردن نان را تا نرم شود. (منتهی الارب). ترید کردن نان را. (متن اللغة). خیساندن و نرم کردن خرما و نان را. (از متن اللغة). تر کردن به آب چون نان و دارو. (دستور الاخوان). || بریدن. (منتهی الارب). بریدن و پاره کردن چیزی را از عرض؛ مرد الشیی ء، قطعه و مزق عرضه. (از متن اللغة). || طعن کردن در آبروی و ناموس کسی. (از منتهی الارب). || پستان مالیدن کودک به دست. (منتهی الارب). فشردن و خاییدن کودک پستان مادر را. (از متن اللغة).[ مَ رَدد ] (ع مص) بازگردانیدن. (تاج المصادر بیهقی). ردّ. ردّة. (متن اللغة). رجوع به ردّ در تمام معانی مصدری شود. || (اِمص) بازگشت. انصراف. برگشت. ردّ. رجوع. تغییر: لامرد لقضاء اللََّه؛ قضای خدا را بازگشتی نیست : نه جز قول او مر قضا را مرد نه جز ملک او مر حرم را حرم.ناصرخسرو. چه حیله دانم کردن که ترمدی گفته ست هوا قضاست قضا را به حیله نیست مرد. سوزنی. قضا قضاست قضا را به حیله نیست مرد چه پرنیان به سوی تیر او چه ز آهن سد. (از سندبادنامه ص ۲۷۷).[ مُ ] (فعل ماضی) ریشهٔ ماضی است از مصدر مردن. رجوع به مردن شود. || (ص) ایستاده. غیر جاری. ناروان . (ناظم الاطباء). بدین معنی تنها مرده آمده است. رجوع به مرده شود. || مهمل خرد است؛ خرد و مرد؛ بی نهایت کوچک و خرد. (ناظم الاطباء). رجوع به خرد شود. || (اِ) آس. مورد. (ناظم الاطباء). صورت دیگری است از کلمهٔ مورد. رجوع به مورد شود.[ مُ ] (ع ص، اِ) جِ اَمْرَد. رجوع به أمرد شود.