معنی واژه مرتبه‌دار

[ مَ تَ بَ / بِ ] (نف مرکب، اِ مرکب) ظاهراً مقام و منصبی بوده است در دربار شاهان و امیران آن که در مجلس ملوک و امیران جایگاه درباریان و صاحبان مقام را معین می دارد و هر کس بجای خود هدایت می کند. مأمور تشریفات درباری در این جا شواهد متعددی از تاریخ بیهقی آورده میشود که وظایف این طبقه بهتر شناخته گردد: آنچه خداوند را بایست فرمود از حدیث لشکر و درگاه و مجلس امارت و غلامان و مرتبه داران و جز آن و آنچه بدین ماند بفرماید. (تاریخ بیهقی ص ۴۲ چ ادیب) حاجب... بر درگاه نشسته بود با دیگر حجاب و حشم و مرتبه داران. (تاریخ بیهقی ص ۱۱۸). خواجه [ احمد حسن ] و دو حاجب دیگر با وی بودند و بسیار مرتبه داران و غلامی را از آن خواجه نیز به حاجبی نامزد کردند. (تاریخ بیهقی ص ۱۵۱). چون به دهلیز و در سرای افشین رسیدم حجاب و مرتبه داران وی جمله پیش من دویدند. (تاریخ بیهقی ص ۱۷۱). خبر رسید که رسول به دو فرسنگی شهر رسید مرتبه داران پذیره رفتند... مرتبه داران رسول را ببازار بیاوردند. (تاریخ بیهقی ص ۴۱ و ۴۲). کار لشکر و غلامان سرای و مرتبه داران حاجب بزرگ و سالاران به تمامی ساختند. (تاریخ بیهقی ص ۲۸۹). بجز مقرعه و بردابرد مرتبه داران هیچ آواز دیگر شنوده نیامد. (تاریخ بیهقی ص ۲۹۲). دو سرای است غلامان و مرتبه داران را به رسم بتوان ایستادن. (تاریخ بیهقی ص ۲۸۹). بیرون سرای مرتبه داران و حجاب با کلاهها بایستادند. (تاریخ بیهقی ص ۲۹۰). مرتبه داران و رسول داران برفتند. (تاریخ بیهقی ص ۳۷۵).