معنی مؤنث

[ مُ ءْ نِ ] (ع ص) ماده زاینده. (منتهی الارب). امرأة مؤنث؛ زن ماده زاینده. (ناظم الاطباء).[ مُ ءَنْ نَ ] (ع ص) نقیض مذکر. (اقرب الموارد). خلاف مذکر. (ناظم الاطباء). ماده. (دهار). جنس مادهٔ انسان و حیوان و غیره. مقابل مذکر. خلاف نر. زنانه. (یادداشت مؤلف). || مخنث. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء) (متن اللغة). || مردی که در ظرافت و نرمی سخن و شکستگی اندامش همانند زنان است. (از اقرب الموارد). || خوشبویی که جامه را رنگین کند مانند زعفران و جز آن، خلاف ذکوره مانند مشک و کافور و امثال آن. (منتهی الارب) (از ناظم الاطباء). آن بوی خوش که رنگ دارد مانند زعفران و خلوق. خلاف ذکور، ذکوره، ذکارهٔ طیب. (یادداشت مؤلف). || (اصطلاح صرف) اسمی که به آن و یا به متعلق آن، علامت تأنیث ملحق گردد. خلاف مذکر. (ناظم الاطباء). در صرف عربی، اسمی که شامل جنس مادهٔ انسان و حیوان حقیقتاً و برخی از اشیاء و موجودات دیگر مجازاً می گردد، مانند فاضلة و ناقة که در حقیقت مادهٔ انسان و حیوان هستند و ارض و شمس که به مجاز مؤنث نامیده می شوند. علامت تأنیث اسم سه است: ۱- تاء؛ همچون: فاضلة، جاریة، ناظمة. ۲- الف مقصوره؛ چون: لیلی، کبری، صغری. ۳- الف ممدوده؛ چون: خنساء، زهراء، حمراء. یادآوری ۱- علامت جمع مؤنث سالم «ات» است که به اسم ملحق می گردد. و اگر خود اسم «تاء» تأنیث داشت آن تاء حذف می شود و فقط «ات» به آخر کلمه افزوده می گردد؛ چون: مریم و مریمات. عاقلة و عاقلات. یادآوری ۲- هر اسم جمع که واحد از لفظ خود ندارد و برای غیر آدمیان باشد مؤنث باشد. یادآوری ۳- اسماء اعداد نیز مذکر و مؤنث دارند و به اشکال خاصی با معدود خود می آیند. رجوع به اسماء اعداد و اسم عدد شود. یادآوری ۴- در زبان فارسی کنونی مؤنث نیست، اما در زبانهای قبل از اسلام ایران بوده است. - مؤنث حقیقی؛ اسمی است که نام و یا وصف انسان یا حیوان ماده باشد، مانند: امرأة، حلیمة. مقابل مؤنث مجازی. مقابل مؤنث غیرحقیقی. و رجوع به ترکیب مؤنث مجازی و مؤنث غیرحقیقی شود. - مؤنث غیرحقیقی؛ مؤنث مجازی. اسمی که در واقع متعلق به جنس نر انسان یا حیوان نباشد بلکه از روی قرارداد و اصطلاح مؤنث نامیده شود، مانند: ظلمة، ارض. (از تعریفات جرجانی). و رجوع به مؤنث حقیقی و مؤنث مجازی شود. - مؤنث لفظی؛ اسم مذکری است که علامت تأنیث داشته باشد، مانند: حمزة، طلحة، معاویة. - || اسمی است که در آن، علامت تأنیث باشد و آن بر دو قسم است: ۱- لفظی، مانند: ضاربة، حبلی، حمراء. ۲- تقدیری و آن «تاء» است، مانند ارض که در تصغیر ظاهر می شود مانند اریضة. (از تعریفات جرجانی). - مؤنث مجازی؛ اسمی است که نام یا وصف چیزهای بی روح باشد لیکن عربی زبانان آن را مانند مؤنث استعمال کنند. مقابل مؤنث حقیقی. و رجوع به ترکیب مؤنث حقیقی شود. - مؤنث معنوی؛ اسمی است مؤنث که علامت تأنیث ندارد، مانند: مریم، شمس، کلثوم. || (اصطلاح نجوم) در اصطلاح احکام نجوم، بروج باردالمزاج را گویند یعنی برج مائی و ترابی. (یادداشت مؤلف). و رجوع به بروج شود.