معنی مؤتلفه

[ مُ ءْ تَ لِ فَ / فِ ] (از ع، ص) مجتمع و متحد و سازوار شونده. (از یادداشت مؤلف). و رجوع به مؤتلف شود. || (در اصطلاح عروض) یکی از پنج دایره که دو بحر از بحور پانزده گانهٔ عرب در آن جای داده شده است و آن دو بحر یکی «وافر» است و دیگر «کامل» که بنای هر دو بحر بر سُباعیات است مرکب از پنج متحرک و دو ساکن. اجزاء وافر شش بار مفاعلتن و اجزاء کامل شش بار متفاعلن است و چون افاعیل این دو بحر در عدد متحرکات و سواکن و ترکیب ارکان متفق و مؤتلف بودند آن دو را در دایره ای نهادند و نام آن دایره را مؤتلفه کردند... (المعجم شمس قیس چ مدرس رضوی ص ۵۱). در فارسی بر این دو بحر نیز گه گاه شعر سروده شده است. || (در اصطلاح عروض) یکی از چهار دایره ای که سه بحر از بحور ده گانهٔ فارسی که در فارسی بر آن بحور شعر عَذْب و خوش هست و جزء بحور پانزده گانهٔ عرب نیز هست در آن جای دارد و آن سه بحر «رجز» است و «رمل» و «هزج». این دایره را بسبب ائتلاف اجزا در ترتیب و ترکیب، دایرهٔ مؤتلفه نامیده اند. (المعجم ص ۷۰). اجزاء رجز مثمن سالم چهار بار «مستفعلن» است و مثال آن از شعر فارسی: ای کاروان آهسته ران کارام جانم می رود وان دل که با خود داشتم با دلستانم می رود. و اجزاء رمل مثمن سالم چهار بار «فاعلاتن» است و مثال آن از شعر فارسی: بی وفا دلبر گر آزارم نمی کردی چه می شد بسته بر آن زلف طرارم نمی کردی چه می شد. اجزاء «هزج» مثمن سالم چهار بار «مفاعلین» است و مثال آن از شعر فارسی : همه شب تا سحر با مرغ شب آه و فغان دارم چه غم دارم که غم پرورده ای همداستان دارم.