معنی واژه لی‌لی

[ لَ لَ / لِ لِ ] (اِ) تعتاب. نام بازیی است. و آن یکپا برداشته و با پای دیگر جهیدن. یک لنگه (در تداول مردم قزوین). و رجوع به لی لی کردن شود.(اِ) مترادف لالا. لفظی که در عروسیها و جشنها زنان در ابراز شادی و انبساط خاطر ادا کنند و غالباً مکرر آرند لی لی لی لی. - لی لی به لالای کسی دادن یا گذاردن؛ با او هماهنگی کردن یا به خواهشهای بی اساس او اهمیت دادن.[ لَ / لِ ] (ص نسبی) منسوب به لیل. شبی. شبانه. || پردهٔ لیلی؛ نوائی از موسیقی : یکی نی بر سر کسری دوم نی بر سر شیشم سدیگر پردهٔ سرکش چهارم پردهٔ لیلی. منوچهری.[ لَ لا ] (اِخ) کوهی و گویند پشته ای است و نیز گفته اند قارّتی است. مکیث الکلبی گوید: الی هَزْمتی لیلی فماسال فیهما و روضیهما و الروض روض الممالح. و بدربن حزان الفزاری گوید: مااضطرکّ الحرزُ من لیلی الی بَرد تختاره معقلا من جُش اعیار. (معجم البلدان).[ لَ لا ] (اِخ) العامریة. رجوع به بنت سعدبن ربیعة شود.[ لَ لا ] (اِخ) الانصاریة. راویة من راویات الحدیث روت عن ام عمارة بنت کعب. و روی عنها حبیب بن زید الانصاری. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۶۵).[ لَ لا ] (اِخ) السدوسیة. امرأة بشیربن الخصاصیة یقال لها الجهدیة و یقال هی غیرها. و قد تقدم بیان ذلک فی الجهدیة. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) الغفاریة. قال ابوعمر کانت تخرج مع النبی(ص) فی مغازیه تداوی الجرحی و تقوم علی المرضی حدیثها ان النبی(ص) قال لعائشة هذا علی اول الناس ایمانا روی عنها محمدبن القاسم الطائی. قلت اما الخبر الاول فتقدم التنبیه علیه فی القسم الاخیر من حرف الالف فی امامة بنت ابی الحکم و قد اخرجه العقیلی فی ترجمة موسی بن القاسم من الضعفاء و ابن منده من روایة علی بن هاشم البرید حدثنی لیلی الغفاریة قالت کنت اغزو مع النبی صلی اللََّه علیه و سلم فاداوی الجرحی و اقوم علی المرضی فلما خرج علی الی البصرة خرجت معه فلما رأیت عائشة اتیتها فقلت هل سمعت من رسول اللََّه صلی اللََّه علیه و سلم فضیلة فی علی؟ قالت نعم دخل علی رسول اللََّه(ص) و هو معی و علیه جرد قطیفة فجلس بیننا فقلت اما وجدت مکاناً هو اوسع لک من هذا فقال النبی(ص) یا عائشة دعی لی اخی فانه اول الناس اسلاماً و آخر الناس بی عهداً و اول الناس لی لقیاً یوم القیامة قال العقیلی لایعرف الا لموسی بن القاسم قال البخاری لایتابع علیه - انتهی. و فی سنده عبدالسلام بن صالح ابوالصلت و قد کذبوه و اما الخبر الاخیر فقال لی فی التجرید هو باطل. قلت و محمدبن القاسم هو الطایکانی لا الطائی و هو متروک و هو غیر موسی بن القاسم و قد جاء نحوه لمعاذة ففی تفسیر ابن مردویه و اخرجه ابوموسی من طریقه ثم من روایة یعلی بن عبید عن حارثةبن ابی الرجال عن عمرة قالت قالت معاذة الغفاریة کنت انیساً لرسول اللََّه صلی اللََّه علیه و آله و سلم بیت عائشة و علی خارج من عندها فسمعته یقول لعائشة ان هذا احب الرجال الی و اکرمهم علی فاعرفی لی حقه و اکرمی مثواه الحدیث و فیه النظر الی عبادة. قلت و حارثة ضعیف و هذا هو الحدیث الذی اشار الیه ابوعمر. (الاصابة چ مصر ج ۸ ص ۱۸۳). صاحب اعلام النساء آرد: لیلی الغفاریة، مجاهدة غازیة کانت تخرج مع النبی(ص) فی مغازیه فتداوی الجرحی و تقوم علی المرضی. و لما خرج علی بن ابیطالب الی البصرة خرجت معه و اتت عائشة ام المؤمنین فقالت: هل سمعت من رسول اللََّه(ص) فضیلة فی علی؟ قالت نعم دخل علی رسول اللََّه(ص) و هو معی و علیه جرد قطیفة فجلس بیننا فقلت اما وجدت مکاناً هو اوسع لک من هذا قال النبی(ص): یا عائشة! دعی لی اخی فانه اول الناس اسلاماً و آخر الناس بی عهداً و اول الناس لی لقیاً یوم القیامة و حدثت عن النبی(ص) و روی عنها محمدبن قاسم الطائی. (اعلام النساء ج ۳ صص ۱۳۹۸-۱۳۹۹).[ لَ لا ] (اِخ) امرأة سالم بن قُحفان العنبری. شاعرة من شواعر العرب. قالت ترد علی زوجها سالم بن قحفان: حلفت یمیناً یا ابن قحفان بالذی تکفل بالارزاق فی السهل و الجبل تزال حبالٌ محصدات اعدها لها ما مشی علی خفه جمل فاعط و لاتبخل لمن جاء طالباً فعندی لها خُطم و قد زاحت العلل. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۷۱).[ لَ لا ] (اِخ) الناعطیة. من ربات النسک و الزهد و الفصاحة و البلاغة کانت تعتنق الغالیة (فرقة من الشیعة). (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۴۰۱). من نساء الغالیة. (البیان و التبیین ج ۱ ص ۲۸۳). و لها ریاسة فی الغالیة (الفرقة الرابعة من مذاهب الشیعة) و الغالیة هم الذین غلوا حق ائمتهم حتی اخرجوهم من حدود الخلقیة و حکموا فیهم باحکام الالهیة. (عیون الاخبار ج ۲ ص ۱۴۷).[ لَ لا ] (اِخ) بنت ابی حثمةبن حذیفةبن غانم بن عامربن عبداللََّه بن عبداللََّه بن عبیدبن عویج بن کعب بن لؤی القرشیة العدویة اخت سلیمان و کانت زوج عامربن ربیعة العنبری فولدت له عبیداللََّه. و قال ابن سعد اسلمت قدیماً و بایعت. کانت من المهاجرات الاول هاجرت الهجرتین الی الحبشة ثم الی المدینة، یقال انها اول ظعینة دخلت المدینة فی الهجرة و یقال ام سلمة و ذکربن اسحاق فی روایة یونس بن بکیر و غیره عنه عن عبدالرحمن بن الحارث عن عبدالعزیزبن عبداللََّه بن عامربن ربیعة عن امه لیلی قالت کان عمربن الخطاب من اشد الناس علینا فی اسلامنا فلما تهیأنا للخروج الی ارض الحبشة جائنی عمر و انا علی بعیری فقال این ام عبداللََّه فقلت آذیتمونا فی دیننا فنذهب فی ارض اللََّه قال صبحکم اللََّه ثم ذهب فجاءنی زوجی عامربن ربیعة فقال لما اخبرته خدیجة ترجین ان یسلم فذکر القصة و روی اللیث بن سعد عن محمدبن عجلان ان رجلاً من موالی عبداللََّه بن عامر حدثه عن عبداللََّه بن عامر قال دعتنی امی یوماً و رسول اللََّه قاعد فی بیتنا فقالت هاک تعالی اعطیک شیئاً فقال لها رسول اللََّه ماذا اردت ان تعطیه فقالت اعطیه تمراً فقال اما انک لو لم تعطیه شیئاً کتب علیک کذبة. رواه السراج عن قتیبة عنه و تابع اللیث حیوةبن شریح و یحیی بن ایوب المولی زیاداً و هو عند ابن مندة من طریقه. (الاصابة ج ۸ صص ۱۸۰-۱۸۱).[ لَ لا ] (اِخ) بنت ابی مرةبن عروةبن مسعود. من فواضل نساء عصرها. رآها الحارث بن خالد فقال فیها: اطافت بنا شمس النهار و من رأی من الناس شمساً بالعشاء تطوف ابو امها اوفی قریش بذمة و اعمامها اما سألت ثقیف. و فیها یقول: أ من طلل بالجزع من مکة السدر عفا بین اکناف المشقر فالحضر ظللت و ظل القوم من غیر حاجة لدی غدوة حتی دنت حزّة العصر یبکون من لیلی عهوداً قدیمة و ماذا یبکی القوم من منزل قفر. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۴۰۰). از زوجات سیدالشهداء. (حبیب السیر ج ۱ ص ۲۱۸).[ لَ لا ] (اِخ) بنت ابی سفیان بن الحارث بن قیس بن زیدبن امیة الانصاریة الاسهلیة. ذکرها ابن حبیب فی المبایعات قریباً. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲). و رجوع به لیلی بنت حطیم شود.[ لَ لا ] (اِخ) بنت احمدبن مسلم بن شعیب الولادی المدینی ام البهاء. روت عن ابیها و عن الطبرانی. حدثت لیلی بنت احمدبن مسلم قالت ثنا ابی ثنا علی بن سعیدبن عبداللََّه العسکری حدثنی عبدالرحیم بن سلام بن المبارک الرزاز الواسطی. ثنا قرةبن عیسی العبدی عن سواربن مصعب عن غیاث بن عبدالحمید عن الشعبی عن النعمان بن بشیر قال: قال رسول اللََّه(ص) رأیت فی منامی غنماً سوداً تتبعها غنم غفر فاولتها فی منامی انها العرب و من تبعها من الاعاجم و من دخل فی هذا الدین فهو عربی. (ذکر اخبار اصفهان ج ۲ ص ۳۶۷).[ لَ لا ] (اِخ) بنت اسماعیل یاشا. شاعرة ادیبة من شواعر و ادیبات الآستانة اتقنت اللغتین الرومیة و الفرنسیة قراءة و تحریراً و اشتهرت بجودة شعرها و طول باعها فی فنون الادب و الکتابة. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۶۵).[ لَ لا ] (اِخ) بنت الاطنابةبن منصوربن معیص بمهملتین الانصاریة من بنی الحبلی. ذکرها ابن حبیب فی المبایعات. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۰).[ لَ لا ] (اِخ) بنت ثابت بن المنذربن عمروبن حزام. اخت لسان ذکرها ابن حبیب ایضاً. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۰).[ لَ لا ] (اِخ) بنت بلال او بلیل الانصاریة. اخت ابی لیلی و هی عمة عبدالرحمن بن ابی لیلی. قال ابوعمر بایعت النبی و روت عنه. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۰).[ لَ لا ] (اِخ) بنت حابس التمیمیة. اخت الاقرع بن حابس الصحابی المشهور هی ام غالب بن صعصعةبن معاویة والد الفرزدق الشاعر المشهور. له ادراک و قد ذکرها الفرزدق فی مرثیة ابیه حیث یقول: ابی الصبر انی لااری البدر طالعا و لا الشمس الا ذکرتنی بغالب شبیهین کانا لابن لیلی و من یکن شبیه ابن لیلی یلج ضوءالکواکب. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۴).[ لَ لا ] (اِخ) بنت الجودی بن عدی بن عمرو الغسانی. من فواضل نساء عصرها کان یهواها عبدالرحمن بن ابی بکر الصدیق و ذلک انه قدم فی تجارة فرآها فی جوار و نساء یتهادین فاذا عثرت احداهن قالت: یا ابنةالجودی فاذا حلفت احداهن حلفت بابنةالجودی فاعجبته و هام بها. فلما غزوا الشام کتب عمر الی صاحب الثغر الذی هی به اذا فتح اللََّه علیکم دمشق فقد غنمت عبدالرحمن بن ابی بکر لیلی بنت الجودی فلما فتح اللََّه علیهم غنموه ایاها و کانت ابنة ملک دمشق و کانت عائشة ام المؤمنین تکلم اخاها عبدالرحمن فیما یصنع بها فیقول یا اخیه دعینی فواللََّه لکانی ارشف من ثنایاها حب الرمان ثم ملها و هانت علیه فکانت عائشة تکلمه فیما یسی ء الیها کما کانت تکلمه فی الاحسان الیها فقالت عائشة: یا عبدالرحمن لقد احببت لیلی فافرطت و ابغضت لیلی فافرطت فاما ان تنصفها و اما ان تجهزها الی اهلها. فجهزها الی اهلها و کان عبدالرحمن اذا خرج من عندها ثم رجع الیها رأی فی عینها اثر البکاء فیقول: ما یبکیک؟ اختاری خصالاً ایها شئت فعلت بک اما ان اعتقک و انکحک فتقول: لااشتهیه و ان شئت رددتک علی قومک؟ قالت و لاأرید و ان احببت رددتک علی المسلمین قالت لاأرید قال: فاخبرینی ما یبکیک. قالت ابکی الملک من یوم البؤس. و من شعر عبدالرحمن فی لیلی: تذکرت لیلی و السماوة دونها و ما لابنةالجودی لیلی و مالیا و انی تعاطی قلبه حارثیة تحل ببصری او تحل الحوانیا و کیف یلاقیها بلی و لعلها اذ الناس حجوا قابلا ان تلاقیا. و قال فیها: یا ابنةالجودی قلبی کئیب مستهام عندها ما ینیب جاورت اخوالها حی عکل فلعکل من فؤادی نصیب. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۶۵-۱۳۶۶). صاحب الاصابة آرد: لیلی بنت الجودی بن عدی بن عمروبن ابی عمرو الغسانی زوج عبدالرحمن بن ابی بکر الصدیق لها ادراک و کان رآها فی الجاهلیة فاحبها فلما افتتحت دمشق صارت الیه فشغف بها فی قصة طویلة ذکرها الزبیربن بکار فی ترجمته فقال کان قدم دمشق فی تجارة فرآها علی طنفسة حولها و لابد فلما غزوا الشام کتب عمر لهم انی غنمت عبدالرحمن بن ابی بکر لیلی بنت الجودی فلما سبوها اعطوها له فقدم بها المدینة فقالت عائشة فشغف بها فکنت الومه فیقول یا اختیه دعینی فکانت ارشف من ثنایاها حب الرمان ثم تمادی الزمان فکنت اکلمه فیها فکان احسانه الیها ان ردها الی اهلها فکنت اقول له لقد احببتها فافرطت و ابغضتها فافرطت و فیها یقول عبدالرحمن الابیات المشهورة: تذکرت لیلی و السماوة بیننا فما لابنةالکودی لیلی و مالیا. کذا فی خبر الزبیر و فی روایة عمربن شبة عن الصلت بن مسعود عن احمدبن سیبویه عن سلیمان بن صالح عن ابن المبارک عن مصعب بن ثابت عن عروةبن الزبیر ان ابابکر هو الذی نقله ایاها و روینا فی آخر التاسع من امالی المحاملی روایة اهل بغداد عنه بسند له الی ابن ابی الزیاد عن هشام بن عروة عن ابیه عن عبدالرحمن بن ابی بکر قدم دمشق فی اول الاسلام فی اواخر ایام ابیه فنظر الی لیلی بنت الجودی فلم یر اجمل منها فقال فیها: تذکرت لیلی... الابیات. فکتب عمر الی عامله ان فتح اللََّه علیکم دمشق فاسلموا ابنةالجودی لعبدالرحمن فاسلموها له فقدم بها فانزلها علی نسائه فذکر الخبر و فیه قوله: فکانی ارشف من ثنایاها حب الرمان. قالت فعمل لها شی ء حتی سقطت اسنانها فهجرها ثم ردها الی اهلها و هذا آخر شی ء فی الخبر المذکور و هو آخر مجلس املاه المحاملی. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۴).[ لَ لا ] (اِخ) بنت الحارث بن عوف المری. کان عمربن ابی ربیعة یشبب بها فلقیها و هو یسیر علی بغلة. فقال لها: قفی اسمعک بعض ما قلت فیک فوقفت. فقال: الا یا لیل ان شفاء نفسی نوالک ان بخلت فنولینا. فمضت و لم ترد علیه شیئاً. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۶۷).[ لَ لا ] (اِخ) بنت حارث بن تمیم بن سعد. مادر غالب نیای دهم رسول اکرم. (مجمل التواریخ و القصص حاشیهٔ ص ۲۲۷ از طبری و ابن اثیر). در متن مجمل التواریخ مادر غالب، سلمی بنت سعد مذکور است.[ لَ لا ] (اِخ) بنت حامد الموره لی. شاعرة من شواعر الترک المجیدات. قالت کثیراً من الشعر و قد جمع شعرها فی دیوان و توفیت سنة ۱۲۶۴ هـ . ق. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۶۷).[ لَ لا ] (اِخ) بنت حسان بن ثابت. (الموشح ص ۲۶۲ و ۲۶۳) (قاموس الاعلام ترکی).[ لَ لا ] (اِخ) بنت حطیم. از زوجات پیغمبر(ص) اما پیش از ملاقات چون شنید که برص دارد وی را طلاق داد. (تاریخ گزیده ص ۱۶۱). صاحب الاصابة آرد: لیلی بنت الحطیم بن عدی بن عمروبن سوادبن ظفر الانصاریة الاوسیة ثم الظفریة. استدرکها ابوعلی الحیانی علی الاستیعاب و قال ذکرها ابن ابی حیثمة و قال اقبلت علی النبی(ص) فقالت: انا لیلی بنت الحطیم جئتک اعرض نفسی علیک فتزوجنی قال قد فعلت و رجعت الی قومها فقالوا بئس ما صنعت انت امرأة غیری و هو صاحب نساء ارجعی فاستقیلیه فرجعت فقالت اقلنی فقال قد فعلت. قلت ذکر ذلک ابن سعد عن ابن عباس بسند فیه الکلبی فذکروا اتم منه و اوله اقبلت لیلی بنت الحطیم الی النبی(ص) و هو مولی ظهره الشمس فضربت علی منکبه فقال من هذا اکله الاسد کثیراً ما یقولها و فی آخره فقال قد اقلتک قال و تزوجها مسعودبن اوس بن سوادبن ظفر فولدت له فبینا هی فی حائط من حیطان المدینة تقتل اذ وثب علیها ذئب فاکل بعضها فادرکت فماتت ثم اسند عن الواقدی عن محمدبن صالح بن دینار عن عاصم بن عمربن قتادة قال کانت لیلی بنت الحطیم و هبت نفسها للنبی(ص) فقبلها و کانت ترکت بعولتها رکوباً منکراً و کانت سیئةالخلق فذکر نحو القصة دون ما فی آخرها و قال فی روایة فقال انک نبی اللََّه و قد احل اللََّه لک النساء و انا إِمرأة طویلةاللسان لا صبر لی علی الضرائر و استقالته و من طریق ابن ابی عون ان لیلی وهبت نفسها للنبی(ص) و وهبن نساء انفسهن فلم یسمع ان النبی(ص) قبل منهن احداً قال و امها مشرفةالدار (کذا) بن هیشةبن الحارث و اخرج ابن سعد عن الواقدی حسبته عن عاصم بن عمربن عبادة قال اول من بایع النبی ام سعدبن معاذ و هی کبشة بنت رافع بن عبید و من بنی ظفر لیلی بنت الحطیم و من بنی عمروبن عوف لیلی و مریم و سهیمة بنات ابی سفیان اللیثی یقال له ابوالبنات الحدیث و ذکر ابن سعد ایضاً ان مسعودبن اوس تزوجها فی الجاهلیة فولدت له عمرة و عمیرة و کان یقال لها اکلة الاسد و کانت اول إِمرأة بایعت النبی و معها ابنتاها و ابنتان لابنتها و وهبت نفسها له ثم استقاله بنوظفر فاقالها. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۱). صاحب اعلام النساء آرد: من فواضل نساء عصرها فهی اول امرأة بایعها النبی(ص) لما قدم المدینة. ثم اقبلت الی النبی(ص) و هو مولی ظهره الشمس فضربت علی منکبه. فقال: من هذا اکله الاسود و کان کثیراً ما یقولها. فقالت: انا ابنة مطعم الطیب و مباری الریح انا لیلی بنت الخطیم جئتک لاعرض علیک نفسی تزوجنی. قال: قد فعلت فرجعت الی قومها فقالت: قد تزوجنی النبی(ص) فقالوا: بئس ما صنعت انت امرأة غیری و النبی صاحب نساء تغارین علیه فیدعوا اللََّه علیک فاستقیلیه نفسک فرجعت فقالت: یا رسول اللََّه! اقلنی. قال: قد اقلتک. فتزوجها مسعودبن اوس بن سواد. و مر حسان بن ثابت بلیلی بنت الخطیم و قیس بن الخطیم اخوها بمکة حین خرجوا یطلبون الحلف فی قریش فقال لها حسان: اظعنی فالحقی بالحی فقد ظعنوا و لیت شعری ما خلفک و ما شأنک اقل ناصرک ام راث رافدک. فلم تکلمه و شتمه نساؤها فذکرها فی شعره فی یوم الربیع الذی یقول فیه: لقد هاج نفسک اشجانها و عاودها الیوم ادیانها تذکرت لیلی و انی بها اذا قطعت منک اقرانها و جحل فی الدار غربانها و خف من الدار سکانها و غیرها معصرات الریاح و سح الجنوب و تهتانها مهاة من العین تمشی بها و تتبعها ثم غزلانها وقفت علیها فسألتها و قد ظعن الحی ما شانها فعیت و جاوبنی دونها بما راع قلبی اعوانها. و هی طویلة. فاجابه قیس بن الخطیم بقصیدة اولها: اجد بعمرة غنیانها. و فخر فیها بیوم الربیع و کان لهم فقال: و نحن الفوارس یوم الربی ع قد علموا کیف فرسانها حسان الوجوه سوادالسیو- ف یبتدر المجد شبانها. و هی ایضاً طویلة. (اعلام النساء ج ۳ صص ۱۳۶۸-۱۳۶۹).[ لَ لا ] (اِخ) بنت حکیم الانصاریة الاوسیة. قال ابوعمر ذکرها ابواحمدبن صالح المعری فی ازواج النبی و لم یذکرها غیره و جوز ابن الاثیر ان تکون هی لیلی بنت الحطیم لان الحکیم یشبه بالحطیم. (از الاصابة ج ۸ ص ۱۸۱). صاحب اعلام النساء آرد: لیلی بنت حکیم الانصاریة الاوسیة من فواضل نساء عصرها وهبت نفسها للنبی(ص) فذکرها احمدبن صالح المصری فی ازواج النبی(ص) و قال ابوعمر و لم یذکرها غیره فیما علمت. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۶۸).[ لَ لا ] (اِخ) بنت حلوان بن عمران القضاعیة. ام جاهلیة ینسب الیها بطن من مضر من العدنانیة و هم بنوالیاس بن مضر. (اعلام النساء ج ۶ ص ۱۳۶۸). صاحب مجمل التواریخ و القصص آرد: لیلی بنت حلوان مادر مدرکة نیای شانزدهم حضرت رسول است. (مجمل التواریخ و القصص ص ۲۲۸). صاحب تاریخ سیستان نام مادر مدرکة را مخه گوید و طبری لیلی بنت حلوان و هی خندف آورده است. (تاریخ سیستان ص ۴۹ و حاشیهٔ آن). صاحب عقدالفرید گوید: خندف هی لیلی بنت حلوان بن عمران بن الحاف بن قضاعة فجمیع ولد الیاس [ بن ] مضربن نزار من خندف و لذلک یقال لهم خندف لانها امهم و الیها ینسبون. (عقدالفرید ج ۳ ص ۲۸۷). لیلی بنت حلوان بن عمران، ملقب به خندف. از قضاعة و امی جاهلی است. (الاعلام زرکلی ج ۳).[ لَ لا ] (اِخ) بنت رافع بن عمرو الانصاریة. والدة ابی عبس بن حرب. ذکرها ابن سعد فی المبایعات و قال امها ام البراء بنت سلمةبن عرفطة. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۱).[ لَ لا ] (اِخ) بنت رباب بن حنیف الانصاریة. من بنی عوف بن الخزرج. ذکرها ابن حبیب ایضاً و کانت زوج عتبان بن مالک. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت ربعی بن عامربن خالدة الانصاریة من بنی بیاضة. ذکرها ابن حبیب فی المبایعات. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت زهیربن یزید النهدیة. کان یهواها ابن عم لها یقال له مرةبن عبداللََّه بن هلیل اشتد به شغفه بها فخطبها فابوا ان یزوجوه و کان لایخطبها غیره الا هجاه ثم تزوجها المنجاب بن عبداللََّه بن مسروق بن سلمةبن سعد فخرج الی البعث براذان و هی اذ ذاک مسلحة لاهل الکوفة فخرج بها معه فماتت براذان و دفنت هناک فقدم رجلان من بجیلة من مکتبهما براذان من بنی نهد فمرا علی مجلسهم فسألوهما عمن براذان من بنی نهد. فاخبراهم بسلامتهم فنعیا الیهم لیلی و مرة فی القوم فانشأ یقول: ایا ناعی لیلی اما کان واحد من الناس ینعاها الی سواکما و یا ناعی لیلی أ لم تک جیرة ندامی ذوی حق فالا نهاکما و یا ناعی لیلی بقد هجتما لنا تجاوب نوع فی الدیار کلاکما و یا ناعی لیلی لجلت مصیبة بنا فقد لیلی لاامرت قواکما و لا عشتما الا حلیفی بلیه و لامت حتی یشتری کفناکما فاشمت و الایام فیها بوائق بموتکما ابی احب رداکما. و قال فیها: کأنک لم تفجع بشی ء تعده و لم تصطبر للنائبات من الدهر و لم تر بؤساً بعد طول غضارة و لم ترمک الایام من حیث لاتدری سقی جانبی راذان و الساحة التی بها دفنوا لیلی ملث من القطر و لازال خصب حیث حلت عظامها براذان یسقی الغیث من هطل غمر و ان لم تکلمنا عظام دهامة هناک و اصداء بقین مع الصخر. و قال فیها: ایا قبر لیلی لایبست و لاتزل بلادک تسقیها من الواکف الدیم و یا قبر لیلی غیبت عنک امها و خالتها و الناصحون ذووالامم و یا قبر لیلی کم جمال تکنه و کم ضم فیک من عفاف او من کرم. (اعلام النساء ج ۳ صص ۱۳۶۹-۱۳۷۰).[ لَ لا ] (اِخ) بنت سعد. راویة من راویات الحدیث رأت عائشة ام المؤمنین و روت عنها. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۷۱).[ لَ لا ] (اِخ) بنت سعد القضاعیة. کان یهواها صخر الهذلی (و یکنی ام الحکیم) فکانا یتواصلان برهة من دهرهما. ثم تزوجت و رحل بها زوجها الی قومه فقال فی ذلک ابوصخر: ألمّ خیال طارق متأوب لام حکیم بعدما نمت موصب و قد دنت الجوزاء و هی کأنها و مرزمها بالغور ثور و ربرب فبات شرابی فی المنام مع المنی غریض اللمی یشفی جوی الحزن اشنب قضاعیة ادنی دیار تحلها قناة و انی من قناة المحصب سراج الدجی تغتل بالمسک طفلة فلا هی متفال و لا اللون اکهب دمیثة ما تحت الثیاب عمیمة هضیم الحشا بکرالمجسة ثیب تعلقتها خوداً لذیذاً حدیثها لیالی لاتحمی و لا هی تحجب فکان لها ودی و محض علاقتی ولیدا الی ان رأسی الیوم اشیب فلم ار مثلی ایأست بعد علمها بودّی و لا مثلی علی الیأس یطلب و لو تلتقی اصداؤنا بعد موتنا و من دون رمسینا من الارض سبسب لظل صدی رمسی و لو کنت رمة لصوت صدی لیلی یهش و یطرب. و قال فیها: للیلی بذات الجیش دار عرفتها و اخری بذات البین آیاتها سطر وقفت برسمیها فلما تنکرا صدفت و عینی دمعها سرب همر و فی الدمع ان کذبت بالحب شاهده یبین ما اخفی کما بین البدر صبرت فلما غال نفسی و شفها عجاریف نأی دونها غلب الصبر اذا لم یکن بین الخلیلین ردة سوی ذکر شی ء قد مضی درس الذکر. (اعلام النساء ج ۴ صص ۳۰۶-۳۰۷).[ لَ لا ] (اِخ) بنت سلمة. شاعرة من شواعر العرب. قالت ترثی اخاها: اقول لنفسی فی خفاء الومها لک الویل ما هذا التجلد و الصبر الا تفهمین الخبر ان لست لاقیا اخی اذ اتی من دون اکفانه القبر و کنت اری بیناً به بعض لیلة فکیف ببین دون میعاده الحشر و هون وجدی اننی سوف اغتدی علی اثره یوماً و ان طال بی العمر فتی کان یعطی السیف فی الروع حقه اذا ثوّب الداعی و تشقی به الجزر فتی کان یدنیه الغنی من صدیقه اذا ما هو استغنی و یبعده الفقر فتی لایعد المال ربّاً و لاتری له جفوة ان نال مالاً و لا کبر فنعم مناخ الرکب کان اذ انبرت شمال و امست لایعرجها ستر. و قالت ایضاً ترثیه: سقی اللََّه قبراً لست زائر اهله ببیشة اذما ادرکته المقادر تضمن خرقاً کالهلال و لم یکن باول خرق ضمنته المقابر نعاه لنا الناعی فلم نلق عبرة بلی حسرة تبیض منها الغدائر کأنی غداة استعلنوا بنعیه علی النعش یهفو بین جنبی طائر لعمری لماکان ابن سلمة عاجزاً و لا فاحشاً یخشی اذاه المجاور نأتنا به ما ان قلبنا شبابه صروف اللیالی و الجدود العواثر. (اعلام النساء ج ۴ صص ۳۱۷-۳۱۸).[ لَ لا ] (اِخ) بنت سماک بن ثابت بن سفیان بن عدی بن عمروبن امری ءالقیس بن مالک الاغر. ذکر ابن سعد عن الواقدی انه قال اسلمت و بایعت قال و لم یذکرها غیره. قلت سیأتی فی ترجمة ام ثابت بنت قیس بن شماس اخت قیس انها ولدت من ثابت بن سفیان ولده سماکاً فعلی هذا تکون لیلی و ابوها سماک و امه ام ثابت ثلاثة من الصحابة فی النسوة. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت سمعان. راویة من راویات الحدیث. روی عنها ابن اخیها عبداللََّه بن زیادبن سمعان. (اعلام النساء ج ۴ ص ۳۱۸).[ لَ لا ] (اِخ) بنت سماک بن ثابت بن سنان بن جشم بن عمروبن امری ءالقیس الانصاریة من بنی الحارث بن الخزرج. ذکرها ابن حبیب ایضاً. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت طباةبن معیص الانصاریة. ذکرها ابن سعد کذا فی التجرید و قال اخشی ان تکون لیلی بنت الاطنابة الذکورة اول من اسمها لیلی. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت طریف التغلبیة. شاعرة من شواعر العرب فی الدولة العباسیة کان اخوها الولیدبن طریف الشیبانی رأس الخوارج و اشدهم بأساً و صولة و اشجعهم فاشتدت شوکته و طالت ایامه فوجه الیه الرشید یزیدبن مزید الشیبانی فجعل یخاتله و یماکره. و کانت البرامکة منحرفة عن یزیدبن مزید فاغروا به امیرالمؤمنین و قالوا: انما یتجافی عنه للرحم و الا فشوکة الولید یسیرة. فوجه الرشید کتاباً مغضباً الی یزید و اقسم باللََّه لئن اخرت مناجزة الولید لیوجهن الیک من یحمل رأسک الی امیرالمؤمنین. فسار یزید الی الولیدبن طریف فلحق به بعد مسافة بعیدة. فخرج الولید الی یزید و هو یقول: انا الولیدبن طریف الشاری قسورة لایصطلی بناری جورکموا خرجنی من داری. فاوقع یزید السیف فی اصحاب الولید و اخذ رأسه. فحملت علی الناس اخته لیلی بنت طریف و علیها الدرع و الجوشن. فلما رآها یزید قال: دعوها ثم خرج الیها فضرب بالرمح قطاة فرسها ثم قال: اغربی غرب اللََّه عینیک فقد فضحت العشیرة فاستحیت و انصرفت و هی تقول: بتلّ تباثا رسمُ قبر کأنه علی جبل فوق الجبال منیف تضمن جوداً حاتمیاً و نائلاً و سورة مقدام و رأی حصیف الا قاتل اللََّه الجثی کیف اضمرت فتی کان للمعروف غیر عیوف فان لاتجبنی دمنة هی دونه فقد طال تسلیمی و طال وقوفی و قد علمت ان لا ضعیفاً تضمنت اذا عظم المرزی ولا ابن ضعیف فتی لایلوم السیف عین یهزه علی ما اختلی من معصم و صلیف فتی لم یحب الزاد الا من التقی و لا المال الا من قناً و سیوف و لا الخیل الا کل جرداء شطبه و اجود عالی المنسجین غروف فقدناه فقدان الربیع فلیتنا فدیناه من دهمائنا بالوف و مازال حق ازهق الموت نفسه شجاً لعدو أو لجاً لضعیف حلیف الندی ان عاش یرضی به الندی و ان مات لایرضی الندی بحلیف فان یک ارداه یزیدبن مَزید فرب زحوف فضها بزحوف فیا شجرالخابور مالک مورقا کأنک لم تجزع علی ابن طریف فلاتجزعا یا ابنی طریف فاننی اری الموت وقاعاً بکل شریف الا یا لقوم للنوائب و الرّدی و دهر مُلح بالکرام عنیف و للبدر من بین الکواکب اذ هوی و للشمس همت بعده بکسوف و للیث فوق النعش اذ یحملونه الی حفرة ملحودة و سقوف بکت تغلبُ الغلبادُ یوم وفاته و اُبرز منها کل ذات نصیف یقلن و قد ابرزن بعدک للوری معاتد حَلی من بُریً و شنوف کأنک لم تشهد مصاعاً و لم تقم مقاماً علی الاعداء غیر خفیف و لم تشتمل یوم الوغی بکتیبه و لم تبد فی خضراء ذات رفیف دِلاص تری فیها کُدوحاً من القنی و من ذُلقٍ یعجمنها بحروف و طعنة خلس قد طعنتَ مرشة علی یزنی کالشهاب رعوف و مائدة محمودة قد علوتها باوصال بُختی اَحَذّ علیف. (اعلام النساء ج ۴ صص ۳۱۸-۳۲۰).[ لَ لا ] (اِخ) بنت الظرب، ام دوس. (عقدالفرید ج ۲ ص ۱۰۷).[ لَ لا ] (اِخ) بنت عبادة الانصاریة الساعدیة. اخت عبادةبن عبادة... ذکرها ابن حبیب فی المبایعات. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت عبداللََّه العدویة هی الشفاء. تقدمت سماها المستغفری عن ابن حبان. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت عروةبن زید الخیل الطائی. راویة من راویات الشعر. روی شعر ابیها عروة فی یوم محجن و کان فارساً شاعراً شهد القادسیة و شهد صفین مع علی بن ابی طالب. و هو قوله: بنی عامر هل تعرفون اذا غدا ابومکنف قد شدّ عقدالدوائر بجیش تضل البلق فی حجراته تری الاکم فیه مسجداً للحوافر و جمع کمثل اللیل مرتجزالوغی کثیر حواشیه سریع البوادر. (اعلام النساء ج ۴ صص ۳۳۴-۳۳۵).[ لَ لا ] (اِخ) بنت عطاردبن حاجب التمیمیة. زوج عبداللََّه بن ابی ربیعة الصحابی و والدة ولده عبدالرحمن. ذکرها الزبیربن بکار. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت عمرو. من بنی عدی بن النجار خالة عبدالمطلب بن هاشم، ام سویدبن الصامت. (امتاع الاسماع ج ۱ ص ۱۳۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت عمیس. من ربات العقل و البیان. بعثت الی محمدبن ابی بکر و محمدبن جعفر فقالت: ان المصباح یأکل نفسه و یضی ء للناس فلاتأثما فی امر تسوقانه الی من لایأثم فیکما فان هذا الأمر الذی تحاولون الیوم لغیرکم غداً. فاتقوا ان یکون عملکم الیوم حسرة علیکم. فلجا و خرجا مغضبین یقولان: لاننس ما صنع بنا عثمان و تقول ما صنع بکما الا الزمکما اللََّه. فلقیهما سعیدبن العاص و قد کان بین محمدبن ابی بکر و بینه شی ء فانکره حین لقیه خارجاً من عند لیلی فتمثل له فی تلک الحال بیتاً: استبق وُدّک للصدیق و لاتکن فیئاً یعض بخاذل ملجاجا. فاجابه سعید متمثلاً: ترون اذاً ضرباً صمیماً من الذی له جانب ناءٍ عن الجرم مُعور. (اعلام النساء ج ۳ ص ۳۳۵).[ لَ لا ] (اِخ) بنت فائق. راویة من راویات الحدیث. روت حدیثاً واحداً. (اعلام النساء ج ۴ ص ۳۳۶).[ لَ لا ] (اِخ) بنت قانف. ذکر انها قالت کنت ممن شهد غسل ام کلثوم بنت النبی(ص) فاول ما اعطانی من کفنها الحقو ثم الدرع ثم الخمار ثم الملحفة ثم ادرجت فی الآخر ادراجاً الحدیث. قلت و داود المذکور هو ابن عاصم بن عروةبن مسعود. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت لکیز بنت مرّة العفیفیة. شاعرة من شواعر العرب فی الجاهلیة قالت ترثی اخاها غرثان و تلوم بنی ربیعة علی اهمالهم له فی ساحة الحرب التی وقعت بین بنی ربیعة و بین ایاد و لخم: لما ذکرت غُریثا زاد بی کمدی حتی هممت من البلوی باعلان تربع الحزن فی قلبی فذبتُ کما ذاب الرصاص اذا اُصلی بنیران فلو ترانی و الاشجان تُقلقنی عجبت برّاق من صبری و کتمانی لا درّ درُّ کلیب یوم راح و لا ابی لُکیز و لا خیلی و فرسانی عن ابن روحان راحت وائل کثباً عن حامل کلّ اَثقال و اوزان و اسلموا المال و الاهلین و اغتنموا ارواحهم فکبا زَند ابن روحان فتی ربیعة طواف اماکنها و فارس الخیل فی روع و میدان یا عین فابکی و جودی بالدموع و لا تمل یا قلب ان تُبلی باشجان فذکر غرثان مولی الحی من اسد انسی حیاتی بلاشک و انسانی. (اعلام النساء ج ۴ صص ۳۳۶-۳۳۷). زرکلی آرد: لیلی العفیفة بنت لکیزبن مرةبن اسد، من ربیعة. شاعرة یمانیة. من الشهیرات فی العصر الجاهلی. اسرها احد امراءالعجم و حملها الی فارس و حاول الزواج بها فامتغت علیه و جاءها خطیبها البراق بن روحان فانقذها و تزوج بها و هی صاحبة القصیدة المشهورة التی مطلعها: لیت للبراق عیناً فتری ما اقاسی من بلاء و عنا. قالتها فی اسرها و شعرها عالی الطبقة. (الاعلام زرکلی ج ۳).[ لَ لا ] (اِخ) بنت محمودبن عبداللََّه السربی الواعظ. محدثة. حدثت عن ابراهیم بن منصور سبط بحرویه. و سمع منها باصبهان ابوطاهر السلفی. (اعلام النساء ج ۴ ص ۳۳۷).[ لَ لا ] (اِخ) بنت مسعود نهشلی. زوجهٔ امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب. (سفرنامهٔ ناصرخسرو ص ۱۳۱). لیلی بنت مسعودبن خالدبن ثابت الربیعی التمیمی از زوجات طاهرهٔ جناب مرتضوی. (حبیب السیر). وی مادر عبیداللََّه و ابوبکر است از آن حضرت.[ لَ لا ] (اِخ) بنت موازر. کان یهواها مزاحم بن مرة العقیلی و یتحدث الیها مدة و شاع امرها و تحدث جواری الحی به فنهاه اهلها عنها و کانوا متجاورین و شکوه الی الاشیاخ من قومه فنهوه و اشتدوا علیه فکان یتفلت الیها فی اوقات الغفلات فیتحدثان و یتشاکیان ثم انتجعت بنوقشیر فی ربیع لهم ناحیة غیر تلک قد نضرها غیث و اخصبها فبعد علیه خبرها و اشتاقها فکان یسأل عنها کل وارد و یرسل الیها بالسلام مع کل صادر حتی ورد علیه یوماً راکب من قومها فسأله عنها فاخبر انها خطبت و زوجت فوجم طویلاً ثم اجهش باکیاً و قال: اتانی بظهر الغیب ان قد تزوجت فظلت بی الارض الفضاء تدور و قد زایلت لبی و قد کان حاصراً و کاد جنانی عند ذاک یطیر فقلت و قد ایقنت ان لیس بیننا تلاقٍ و عینی بالدموع تمور ایا سرعة الاحباب حین تزوجت فهل یأتینی بالطلاق بشیر و لست بمحض حب لیلی لسائل من الناس الا ان اقول کثیر. (اعلام النساء ج ۴ ص ۳۳۸).[ لَ لا ] (اِخ) بنت مهلهل. رجوع به قاموس الاعلام ترکی شود.[ لَ لا ] (اِخ) بنت نضربن الحارث بن کلدة. از شاعرات عرب است. صاحب عقد الفرید آرد: من قدر الشعر و موقعه فی النفع و الضر ان لیلی بنت النضربن الحرث بن کلدة لما عرضت للنبی صلی اللََّه علیه و سلم و هو یطوف بالبیت و استوقفته و جذبت رداءه حتی انکشفت منکبه و انشدته شعرها بعد مقتل ابیها قال رسول اللََّه(ص) لو کنت سمعت شعرها هذا ما قتلته و الشعر: یا راکباً ان الاثیل مظنة من صبح خامسة و انت موفق ابلغ بها میتاً بان قصیدةً ما ان تزال بها الرکائب تخفق فلیسمعن النضر ان نادیته ان کان یسمع میت لاینطق ظلت سیوف بنی ابیه متوشه للََّه ارحام هناک تشقق قسراً یقاد الی المنیة متعباً رسف المقید و هو عانٍ موثق أ محمد ها انت ضن ءَ نجیبه فی قومها و الفحل فحل معرق ماکان درک لو مننت و ربما من الفتی و هو المغیظ المحنق. به روایت ابوالفرج در وادی صفراء علی علیه السلام به فرمان پیغمبر اکرم گردن نضربن الحارث بن کلدة یکی از بنی عبدالدار را که پدر لیلی است زد. و نیز از اشعار لیلی است: و کنزبن جدعان دلالة اُمةٍ و کانت کبنت الخس او هی اکبر. (البیان و التبیین ج ۱ ص ۲۵۰ و ج ۳ ص ۲۴۷). و رجوع به الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲ شود.[ لَ لا ] (اِخ) بنت نهیک بن اساف بن عدی بن زیدبن جشم الانصاریة. ذکرها ابن حبیب فی المبایعات و هی اخت البراء و قال ابن سعد تزوجها سهل بن الربیع بن عمروبن عدی و امها ام عبداللََّه بن اسلم بن حریش بن مجدعة. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت هانی بن الاسود الکندیة. شاعرة من شواعر العرب. کانت زوجاً للنعمان بن بشیر. (اعلام النساء ج ۴ ص ۳۳۹).[ لَ لا ] (اِخ) بنت یسار. احد ما قیل فی اسم اخت معقل من یسار التی نزلت فیها {/B«فَلاََ تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ یَنْکِحْنَ أَزْوََاجَهُنَّ »۷-۱۱۲:۲۳۲/}. سماها السهیلی فی مبهمات القرآن و تبعه المنذری و الراجح ان اسمها جمیل کما تقدم فی حرف الجیم. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) بنت یعار. احد ما قیل فی التی اعتقت سالما مولی ابی حذیفة. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۲).[ لَ لا ] (اِخ) روی عنها حبیب بن زید خرج حدیثها ابولیلی من التجرید. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۳).[ لَ لا ] (اِخ) زوجة بشیربن الخصاصیة راویة من راویات الحدیث. روت عن زوجها بشیربن الخصاصیة و روی عنها ایادبن لقیط. (اعلام النساء ج ۴ ص ۳۰۰).[ لَ لا ] (اِخ) عدویة. قبل از تولد جناب نبوی اخبار نمود بر تولد نبی(ص). (حبیب السیر ج ۱ ص ۱۰۱).[ لَ لا ] (اِخ) عمة عبدالرحمن بن ابی لیلی. فی لیلی بنت بلال و قد تقدم فی ترجمة ابی لیلی انه اختلف فی اسمه و اسم ابیه اختلافاً کثیراً و الاقرب ان اسم ابیه بلال او بلیل. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۳). محدثة بایعت النبی(ص) و روت عنه. (اعلام النساء ج ۴ ص ۳۰۰).[ لَ لا ] (اِخ) مولاة عائشة. قال ابوعمر حدیثها لیس بالقائم الاسناد روی عنها ابوعبداللََّه المدنی و هو مجهول. قلت اسنده المستغفری من طریق عبدالکریم الحرار عن ابی عبداللََّه المدنی عن حاجبة عائشة و مولاتها قلت قلت: یا رسول اللََّه! انک تخرج من الخلاء فادخل فی اثرک فلااری شیئاً الا انی اجد رائحة المسک فقال انا معاشر الانبیاء تنبت اجسادنا علی ارواح اهل الجنة فما خرج منا من نتن ابتلعته الارض. (الاصابة ج ۸ ص ۱۸۳).[ لَ لا ] (اِخ) من شهیرات نساء الآستانة فی القرن الاخیر اشتهرت بجودة قریحتها و حدة ذکائها. (اعلام النساء ج ۳ ص ۱۳۶۴).[ لَ لا ] (اِخ) ملقبه به خندف. یکی از جدات رسول(ص). رجوع به لیلی بنت حلوان شود.