معنی لاذقیه

[ ذِ قی یَ ] (اِخ) شهری است از شام بر کران دریای روم و اندروی مسلمانانند. شهری است با نعمت بسیار و کشت و برز بسیار و خواسته های بسیار. (حدود العالم). لااُدیسه . (دمشقی). نام چند شهر مسمی به لااُدیسه و بالاخص نام لاتاکیه . و این در جنوب آسیةالصغری است. یاقوت در معجم البلدان گوید لاذقیه شهری است بر ساحل دریای شام و از اعمال حمص شمرده شود و به مغرب جبلة واقع و میان آن دو، شش فرسنگ مسافت است و اکنون (بروزگار یاقوت) از اعمال حلب بشمار است. بطلمیوس در کتاب الملحمة گوید مدینة لاذقیة طولها ثمان و ستون درجة و عشرون دقیقة و عرضها خمس و ثلاثون درجة وست دقائق فی الاقلیم الرابع طالعها القوس، عشرون درجة من السرطان. مدینة عتیقة رومیة. فیها ابنیة قدیمة مکینة و هو بلد حسن فی وطاء من الارض و له مرفأجید محکم و قلعتان متصلتان علی تل مشرف علی الربض و البحر علی غربیها و هی علی ضفته و لذلک قال المتنبی: و یوم جلبتها شعث النواصی معقدة السبائب للطرّاد و حام بها الهلاک علی اناس لهم باللاذقیة بغی عاد فکان الغربُ بحراً من میاه و کان الشرق بحراً من جیاد. ... و قال المعری الملحد اذ کانت اللاذقیة بیدالروم بها قاض و خطیبٌ و جامعٌ لعباد المسلمین اذا ادنوا ضرب الروم النواقیس کیاداً لهم. فقال: فی اللاذقیة فتنة ما بین احمد و المسیح هذا یعالج دُلبةَ والشیخ من حنق یصیح. الدلبة، الناقوس -و الشیخ الذّی یصیح، اراد به المؤذن... قال ابن فضلان و اللاذقیة مدینة قدیمة سُمیّت باسم بانیها و رأیت بها فی سنة ۴۴۶ اعجوبة و ذلک ان المحتسب یجمع القحاب و الغرباء المؤثرین للفساد من الروم فی حلقة و ینادی علی کل واحد منهم و یزایدون علیها الی دراهم ینتهون الیها لیلتها علیه و یأخذونهم الی الفنادق التی یسکنها الغرباء بعدان یأخذ کل واحد منهم من المحتسب خاتم المطران حجة معه و یعقب الوالی له فانه متی وجد انساناً مع خاطئة و لیس معه خاتم المطران الزم خیانة... و من هذه المدینة اعنی اللاذقیة خرج نیقولاوس صاحب جوامع الفلسفة و توفلس صاحب الحجج فی قدم العالم... . (معجم البلدان). در ذیل معجم البلدان یعنی منجم العمران چنین آمده است: ذکرها فی الاصل و قال غیره، هی مدینة قدیمة علی ساحل البحر المتوسط علی الشمالی الغربی من الرأس الداخل فی البحر بینها و بین مینائها مقدار نصف ساعة و هی من ابنیة الفینقیین الکنعانیین او غیرهم و کان اسمها رامانتا و قیل بناها سلوقوس ملک السلوقیین و سماها لاذقیه باسم اُمه سنة ۲۹۰ ق. م. و الظاهر انه جدد بناوءها و لم تزل بید السلوقیین حتی اندثرت ثم انتقلت الی یدالرومانیین و ظلت بایدی الرومانیین الی ان افتتحها المسلمون سنة ۱۵ هـ . ق. و لم تزل بایدیهم الی زمن الصلیبیین ثم استولت علیها الافرنج ثم استرجعها الاسلام فی زمن صلاح الدین الایوبی ثم استرجعها الافرنج ثم استولی علیها الملک قلاوون و لم تزل بیدالمسلمین الی الان و لم تکن فی جمیع هذه التواریخ ذات اهمیة تستحق الذکر و کانت تارة تتبع حلب و تارة لطرابلس و تارة لحمص و آخرا کانت تابعة لطرابلس ثم فی ایام مدحت پاشا صارت بهمته متصرفیة و بها کثیر من الآثار القدیمة و اراضیها کثیرةالخصابة من حواصلها انواع الحبوب و القطن و العسل و الزیت و السمن و الشمع و التبغ و هو معظم تجارتها و اهالیها فی غایة اللطف و دماثة الاخلاق و اکرام الضیف و عددهم نحو ۱۵ الف نسمة اکثرهم مسلمون و به عدة مکاتب و ابنیة جمیلة و ساحلها به نحو ۶۰ قریة من قری النصیریة و الی الشمال الشرقی منها مقاطعة البهلولیة تحتوی علی ۷۴ قریة و اهلها کلهم نصیریة ایضاً و الی الجهةالشمالیة الشرقیه منها ایضاً جبل الاکراد به نحو ۱۲۰ قریة و مزرعة بها عدة عشائر من المسلمین و بها ایضاً اکراد نصیریة و ارمن و هواء اللاذقیة فی غایة الجودة. (منجم العمران). و لاذقیه همان لیسهٔاروپائی است. قفطی در شرح حال برقلس گوید قال المختاربن عبدون ابن بطلان الطبیب... انّ برقلس هذا، کان من اهل اللاذقیة و این برقلس از مردم لیسه است.