معنی ل

(حرف) حرف بیست و هفتم از الفبای فارسی و بیست و سوم از الفبای عربی و دوازدهم از الفبای ابجدی و نام آن لام است و در حساب جُمَّل آن را به سی دارند: لا و لا لب لا و لالا شش مه است لل کط و کط لل شهور کوته است. (نصاب الصبیان). و در حساب ترتیبی عربی نمایندهٔ عدد بیست و سه و در فارسی نمایندهٔ بیست و هفت است و آن از حروف ذلق یا ذولقیه و شمسیه و یرملون و ترابیه و ارضیه و مجزوم و زلاقة است (المزهر ص ۱۶۰) و در کتب لغت رمز است از جبل و در نجوم و احکام از زحل و شوال. و یازدهمین حرف یونانی است و یازدهمین فصل کتاب الهیّات ارسطو و مشبه به زلف است خاصه برگشتهٔ آن نزد شعرا. در اوستا و فرس هخامنشی ظاهراً این حرف نبوده است و کلماتی که دارای لام است در اصل با راء تلفظ میشده است. ابدالها: این حرف در فارسی گاه بدل باء آید چون: لیک MMM بیک. شمس قیس رازی در المعجم گوید: در پارسی قدیم به معنی لکن «بیک» استعمال کرده اند به امالت کسرهٔ باء و اکنون آن لفظ از زبانها افتاده است و مهجورالاستعمال شده و با را به لام بدل کرده اند و «لیک» میگویند و باشد که کاف نیز حذف کنند و «لی» [ تنها ] گویند و غالباً این لفظ بی واو ابتدا مستعمل ندارند چنانک شعر: به نیک و بد سرآید زندگانی ولی بی تو نباشد شادمانی پس در لفظ لکن که تازی محض است بهیچ سبیل نشاید که یا نویسند امّا لیک چون بدل بیک است در پارسی بی یاء و به لام الف نشاید نوشت -انتهی. و نیز به «ج» بدل شود چون: گنگلال MMM گنگلاج. و هم به «ر» تبدیل پذیرد: آلست MMM آرست. زولفین MMM زورفین. آلغده MMM آرغده. الوند MMM اروند. النگه MMM ارنگه. بدآغال MMM بداُغر: چون کلاژه همه دزدند و رباینده چو خاد همه چون بوم بدآغال و چو دمنه محتال. معروفی. اُغُر بخیر؛ بمرد مسافر گویند به معنی سفر خوش . بلگ MMM برگ. بلسام MMM برسام. تلابیدن MMM تراویدن. چنال MMM چنار. چوزه لوا MMM چوزه ربا. دیفال MMM دیوار. لوت MMM روت (لخت، عور). لوخ MMM روخ. زلو MMM زرو: آمد به جوش خون عدوش و به سر برفت گفتی که موی او چو ز رو خونش برمکید. ابن یمین. ای خون گلوت از زلو داده خبر خون آمده هر دم ز گلوی تو بدر گر غرغره سازی آب خردل نیک است چیزی نبود ترا از آن نافعتر. یوسفی طبیب (نهج الادب ص ۱۵۶). سولاخ MMM سوراخ. سوفال MMM سوفار. شلیل MMM شلیر. شال MMM شار. غوله MMM غوره. فرکال MMM پرگار: بدان منگر که رهالم بکار خویش محتالم شبی تاری به دشت اندر ابی صُلاّب فرکالم.طیّان. کالیجار MMM کارزار. کلم MMM کرم. لولی MMM لوری. لیواس MMM ریواس. نیلوپل MMM نیلوفر: آب انگور و آب نیلوپل مر مرا از عبیر و مشک بدل.ابوشکور. و گاه با «ک» بدل شود: لُپ MMM کپ. و بدل «ن» نیز آید: لیفه MMM نیفه. لیلوپر MMM نیلوفر. کلند MMM کنند. و هم بدل «ی» آید: بُنلاد MMM بنیاد. و در تعریب به «ن» بدل شود، چون: صندل MMM چندن. و در عربی بدل «ر» آید چون: ابتهال MMM ابتهار (زاری کردن). اَثلم MMM اَثرم. هدیل MMM هدیر. و به «ن» تبدیل شود: مافول MMM مامون. و بدل «ن» آید: صیدله MMM صیدنه. ذُبله MMM ذبنه. ذهلنی عنه MMM ذهننی عنه. بهکل MMM بهکن. اُشکول MMM اُشکون. اسود حالک MMM اسود حانک. و هم بدل «ی» آید: لطیم MMM یتیم. و به همزه بدل شود: ذلک الرجل MMM ذئک الرجل.[ لِ ] (ع حرف) را. مَر. (نصاب الصبیان). برایِ. از برایِ. بهرِ. از جهتِ. برون : چو بدره مهر کند مهر اوست للشعرا چو باره داغ کند مهر اوست للزوار.عنصری. گفت للََّه را، گفت برای خدا. لمصلحة؛ مصلحتی را. للََّه؛ خدا را، برای خدا. لذلک؛ لهذا، از برای این. محضاً للََّه؛ تنها برای خدا. لذاته؛ لنفسه، خویشتن را. نصف لی و نصف لک واللََّه خیرالرازقین؛ نیمی ترا و نیمی مرا و خدا بهترین روزی دهندگان است. || تا. لغایتِ. تا پایان: لغایت یکسال کامل هلالی. || لام یکی از حروف جارّه است، و آن برای بیست و دو معنی است، استحقاق نحو: الحمد للََّه و اختصاص، نحو: المنبر للخطیب. و تملیک، نحو: وهبت لزید دینارا و شبه التملیک، نحو: {/Bجَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوََاجاً. ۳-۷۱۶:۷۲/}(قرآن ۱۶/۷۲). و تعلیل، نحو: {/Bلِتَکُونُوا شُهَدََاءَ عَلَی اَلنََّاسِ. ۶-۹۲:۱۴۳/}(قرآن ۲/۱۴۳). و یوم عقرت للعذاری مطیتی. و توکید النفی، نحو: {/Bمََا کََانَ اَللََّهُ لِیُطْلِعَکُمْ . ۱۶-۱۹۳:۱۷۹/}(قرآن ۳/۱۷۹). و آن را لام جحد نیز خوانند، و بدون نفی نیاید. و موافقت الی، نحو: {/Bبِأَنَّ رَبَّکَ أَوْحی ََ لَهََا. ۱-۴۹۹:۵/}(قرآن ۹۹/۵). و موافقت علی، نحو: {/Bیَخِرُّونَ لِلْأَذْقََانِ یَبْکُونَ.۲-۴۱۷:۱۰۹/}(قرآن ۱۷/۱۰۹). {/Bوَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهََا.۵-۸۱۷:۷/}(قرآن ۱۷/۷). و موافقت فی، نحو:{/B وَ نَضَعُ اَلْمَوََازِینَ اَلْقِسْطَ لِیَوْمِ اَلْقِیََامَةِ . ۱-۶۲۱:۴۷/}(قرآن ۲۱/۴۷). و به معنی عند، نحو کتبته لخمس خلون. و آن را لام تاریخ نیز نامند. و موافقت بعد، نحو:{/B أَقِمِ اَلصَّلاََةَ لِدُلُوکِ اَلشَّمْسِ إِلی ََ غَسَقِ اَللَّیْلِ . ۱-۷۱۷:۷۸/}(قرآن ۱۷/۷۸). و موافقت مع، نحو: فلما تفرّقنا کانی و مالکاً لطول اجتماع لم نبت لیلة معا. و موافقت من، نحو: سمعت له صُراخاً. و تبلیغ، نحو: قلت له. و موافقت عن، نحو:{/B وَ قََالَ اَلَّذِینَ کَفَرُوا لِلَّذِینَ آمَنُوا لَوْ کََانَ خَیْراً مََا سَبَقُونََا إِلَیْهِ . ۱-۱۲۴۶:۱۱/}(قرآن ۴۶/۱۱). و صیرورة، و آن را لام العاقبة و لام المآل نیز گویند، نحو: {/Bفَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ لِیَکُونَ لَهُمْ عَدُوًّا وَ حَزَناً. ۱-۸۲۸:۸/}(قرآن ۲۸/۸). شعر: فللموت تغذوا الوالدات سخالها کما لخراب الدهر تبنی المساکن. و قَسم و تعجب معاً، و آن مختص است باسم اللََّه تعالی. مصراع: للََّه یبقی علی الایام ذو حید. و تعجب فقط در «للََّه درّه»، و در نداء و استغاثه که بر مستغاث به و مستغاث له داخل شود، نحو قوله شعر: یا للرجال لیوم الاربعاء اما ینفک یحدث لی بعد النهی طربا. و آن هر دو در اصل لام جاره اند، لکن جهة فرق میان مستغاثٌ به و مستغاثٌ له، اول را فتحه و ثانی را کسره دهند و گاهی مستغاثٌ به محذوف نیز باشد، نحو: یا للماء. و تعدیه، نحو: ما اضرب زیداً لعمرو. و توکید، و آن زائد باشد، نحو: نزّاعة للشّوی، و نحو:{/B یُرِیدُ اَللََّهُ لِیُبَیِّنَ لَکُمْ . ۱-۴۴:۲۶/}(قرآن ۴/۲۶). و تبیین، نحو: سقیاً لزید. و قالت هیت لک. || و بعض آن عامل جزم، و آن لام امر است برای غائب، نحو: لیستجیبوا. و گاهی بدان مخاطب را امر نمایند، منه قُرِی ء قوله تعالی:{/B فَلْیَفْرَحُوا۷-۷۱۰:۵۸/} فلتفرحوا. (قرآن ۱۰/۵۸)، بالتاء خطاباً. و گاهی لام امر حذف گردد، کقوله: مصراع: لک الویل حرّا لوجه او یبک من بکی. اَرادَ، لَیَبک و همچنین حذف گردد لام مواجهه، نحو قوله شعر: قلت لبوّابِ لدیه دارها تأذن فانّی حَمؤها و جارها. ارادَ، لتأذن فحذف اللام و کسر التَّاء علی لغة من یقول انتِ تعلم. و لام الامرِ اذَا ابتَدَاتَ بها کانت مکسورة، و ان ادخلت علیها حرفاً من حروف العطف جاز فیه الکسر و التسکین، کقوله تعالی: {/Bوَ لْیَحْکُمْ أَهْلُ اَلْإِنْجِیلِ. ۱-۴۵:۴۷/}(قرآن ۵/۴۷). || و بعضِ آن عمل نکند، و آن هشت است: لام ابتداء، نحو: لَزیدٌ افضل مِن عمروٍ. و آن بر خبر انّ مشدّده و مخفّفه نیز آید، نحو {/Bوَ إِنَّ رَبَّکَ لَیَحْکُمُ بَیْنَهُمْ. ۸-۱۲۱۶:۱۲۴/}(قرآن ۱۶/۱۲۴) {/Bوَ إِنْ کََانَتْ لَکَبِیرَةً ۳۱-۳۴۲:۱۴۳/}(قرآن ۲/۱۴۳). و لام زائده، نحو: اُم الحلیس لعجوز شهربة. و لام تأکید در فعل مستقبل بنون تأکید، نحو: {/Bلَیُسْجَنَنَّ ، وَ لَیَکُوناً مِنَ اَلصََّاغِرِینَ . ۱۸-۲۲۱۲:۳۲/}(قرآن ۱۲/۳۲). و لام جواب، نحو: {/Bلَوْ تَزَیَّلُوا لَعَذَّبْنَا اَلَّذِینَ کَفَرُوا. ۳۸-۴۲۴۸:۲۵/}(قرآن ۴۸/۲۵). و نحو، {/Bوَ لَوْ لاََ دَفْعُ اَللََّهِ اَلنََّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ اَلْأَرْضُ . ۱۸-۲۷۲:۲۵۱/}(قرآن ۲/۲۵۱) و نحو {/Bتَاللََّهِ لَقَدْ آثَرَکَ اَللََّهُ عَلَیْنََا. ۲-۶۱۲:۹۱/}(قرآن ۱۲/۹۱). و جمیع لام توکید صلاحیت جواب قسم دارد. و لام که بر حروف شرط داخل شود جهة ایذان و اشعار، نحو: {/Bوَ لَئِنْ قُوتِلُوا لاََ یَنْصُرُونَهُمْ . ۶-۱۰۵۹:۱۲/}(قرآن ۵۹/۱۲). و لام التعریف، و هی ساکنة و لذلک اُدخلت علیها الف الوصل لیصح الابتداء بها و سقطت الالف بالوصل، نحو: هو الرجل. و لام که بر اسماء اشاره لاحق گردد، نحو: تلک و ذلک. و لام تعجب غیر جارّة، نحو: لَطرُف زیدٌ. (منتهی الارب).[ لَ ] (ع حرف) حرف تحقیق به معنی یقیناً و بی شک و شبهه و البته و فی الواقع و هرآینه: {/Bقََالُوا إِنََّا تَطَیَّرْنََا بِکُمْ لَئِنْ لَمْ تَنْتَهُوا لَنَرْجُمَنَّکُمْ وَ لَیَمَسَّنَّکُمْ مِنََّا عَذََابٌ أَلِیمٌ . ۱-۱۳۳۶:۱۸/}(قرآن ۳۶/۱۸). این حرف متصل به ضمیر گردد چون: لک و لکم و لنا و له و لهم. و گاه در سوگند استعمال شود مانند: لعمرک؛ یعنی سوگند به جان تو. رجوع به لِ شود.