معنی قوس

[ قَ ] (ع مص) اندازه کردن چیزی را به چیزی مانند وی در حکم. || سبقت بردن و پیشی گرفتن. (منتهی الارب) (از اقرب الموارد). || راست کردن و صف کشیدن اسبان رهان را وقت تاختن. قاس الخیل؛ راست کرد و صف کشید اسبان رهان را وقت تاختن. (منتهی الارب).[ قَ ] (ع اِ) کمان. (منتهی الارب) (از اقرب الموارد). مؤنث است و تصغیر آن قویسة میشود و گاهی آن را مذکر کنند و تصغیر آن را قویس گیرند. (ااز قرب الموارد) (ناظم الاطباء). || ذراع. (اقرب الموارد). گز بدانجهت که مذروع را با آن قیاس کنند. قول خدای تعالی: {/Bفَکََانَ قََابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنی ََ ۱-۵۵۳:۹/}؛ یعنی دو کمان عربی یا بقدر دو گز. (منتهی الارب). || باقیماندهٔ خرما در تک خنور. (منتهی الارب) (از اقرب الموارد). || آنچه گرو بندند در اسب دوانیدن و جز آن. (منتهی الارب). || هرچه به هیأت قوس، منحنی باشد، چون قوس پل و قوس دایره و قوس قزح. (از اقرب الموارد). || در هندسه و هیأت حصه ای از محیط دایره است. (فرهنگ نظام). - قوس الرجل؛ آنچه از کمر وی منحنی باشد. (از اقرب الموارد). - قوس السماء؛ عبارت است از نصف فلک و ربع مسکون یا غیر آن چرا که چون تمام فلک مرئی و غیرمرئی بشکل دایره تصور شود پس نصف آن یا ثلث آن یا ربع آن البته بصورت قوس باشد یا آنکه قوس السماء، قوس قزح مراد باشد. (آنندراج) (غیاث اللغات). - قوس النهار؛ عبارت است از مقدار مسافت سیر ظاهری شمس از افق مشرقی تا افق مغربی چرا که چون تمام فلک مرئی و غیر مرئی را بصورت دایره فرض کنیم نصف آن بالضروره بشکل قوس باشد پس نصف مرئی فلک را که مسیر شمس در روز باشد قوس النهار گویند. (آنندراج) (غیاث اللغات). - قوس قزح؛ رجوع به مدخل قوس قزح شود.[ قَ ] (اِخ) برجی است در آسمان. (از اقرب الموارد) (منتهی الارب). نام برج نهم از دوازده برج فلکی که کمان و کمان گردون نیز گویند. (ناظم الاطباء). نام برج نهم از بروج دوازده گانه است که ستاره هایش شکل مرد تیرانداز فرض شده. (از فرهنگ نظام). در جامع الحکمتین آمده: از دوازده برج که جملگی فلک بدان منقسم است، سه برج آتشی است و سه برج خاکی است و سه برج بادی است و سه برج آبی. آتشی حمل و اسد و قوس است... (جامع الحکمتین چ کربن و معین ص ۲۷۲). حوت و قوس هر دو خانهای مشتری اند. (همان کتاب ص ۲۸۶): چون حمل چون ثور چون جوزا و سرطان و اسد سنبله، میزان و عقرب، قوس و جدی و دلو و حوت.؟[ قَ وَ ] (ع اِمص) کوژی پشت. (منتهی الارب). || (مص) کوژپشت شدن. (از اقرب الموارد).[ قَ وِ ] (ع ص) زمانهٔ تنگ و دشوار. (منتهی الارب). زمان صعب. (از اقرب الموارد).[ ] (اِ) نوعی از سمک بحری است. || به عجمی نبات وج. (فهرست مخزن الادویه).(ع اِ) صومعهٔ ترسایان. (برهان). عبادت خانهٔ راهبان. (منتهی الارب). صومعهٔ راهب و گویند. سرصومعه است. (اقرب الموارد). و آن فارسی معرب است. (المعرب جوالیقی ص ۲۷۸). || خانهٔ شکاری. (منتهی الارب). خانهٔ شکارچی. (از اقرب الموارد). || (اِ صوت) کلمه ای است که بدان سگ را زجر کنند. (از اقرب الموارد) (منتهی الارب).[ قَ ] (اِخ) (ذو الـ ...) لقب سنان بن عامر بدان جهت که کمان خود را در عوض هزار شتر در نزد حارث بن ظالم نعمان اکبر گرو گذاشت. (منتهی الارب).