معنی واژه قفاهیر

[ قَ ] (اِ) صورت خوب و روی نیکو را گویند. (برهان). ظاهراً این اشتباه از غلط خواندن شعر نصاب عارض شده در این بیت: ریه شُش، قفا هیره و وجه روی فخذ ران، عقب پاشنه، رجل پای. که قفا به معنی هیره یعنی پس گردن است . و این لغتی است در فارسی قدیم و صاحب برهان هر دو کلمه را با یکدیگر ترکیب نموده و یکی پنداشته و آن را به معنی صورت و روی خوب ضبط کرده است. (مقدمهٔ برهان از معین). رجوع به هیره و هیزه شود. هیره گویند که کلمهٔ فارسی است به معنی پس گردن و قفا، و استناد به ابونصر فراهی کنند که گوید: ریه شش، قفا هیره و وجه روی فخذ ران، عقب پاشنه، رجل پای. لیکن کلمهٔ هیره در هیچ جا دیده و شنیده نشده است و معنی این جزء بیت هم معلوم نیست. ادیب پیشاوری میفرمودند هیزه در نواحی پیشاور به معنی پشت و قفاست و کلمهٔ حیز به معنی اهریمنی آن نیز از اینجاست، و لفظ حیره یا هیرهٔ شعر نصاب الصیبان را نیز همین کلمه میدانستند. (یادداشت مؤلف).