معنی قضیهٔ حملیه

[ قَ ضی یَ / یِ یِ حَ لی یَ / یِ ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) تألیف قضیه ای از دو چیز باشد: محکوم به و محکوم علیه، و آن تألیف بر دو گونه است، یکی آنکه میان بسائط الفاظ و مفردات باشد یا آنکه در حکم بسائط الفاظ و مفردات بود، یعنی مؤلف به تألیف تقییدی که مفردی به جای آن بایستد و لامحاله این تألیف نیز به ربطی بود میان آن لفظها که اقتضاء تقیید کند این قسم را قضیهٔ حملی خوانند. و تألیف دوم میان قضایا باشد که در قضیهٔ شرطیه از آن بحث میشود. در قضیهٔ حملیه چون هر یک از محکوم علیه و محکوم به مفردی اند یا در قوت مفردی، ربط میان ایشان به حمل محکوم به بر محکوم علیه بود، چنانکه گویند: زید بصیر است، و این را حملی موجب خوانند، و زید بصیر نیست، آن را حملی سالبه خوانند. (اساس الاقتباس ص ۶۸، ۶۹).