معنی قسطنطین

[ قُ طَ طی ] (اِخ) نام کتابی است که لوقای حکیم در کیش آتش پرستی تصنیف کرده بود. و در جای دیگر به جای لوقا، ابوالقاسم نوشته بود، واللََّه اعلم. (از برهان). معین در حاشیهٔ برهان آرد: چنین کتابی در فهرستهای کتب نیامده، و این معنی را از تخلیط مفهوم قسطا استخراج کرده اند. (از حاشیهٔ برهان چ معین).[ قُ طَ طی ] (اِخ) نام شهری است مشهور از ملک روم به غایت عظیم به نام بانی آن شهر که پسر هرقل پادشاه روم باشد. و آن را قسطنطنیه نیز گویند. (برهان): به قسطنطنیه فزون زین سپاه ندارم که دارند کشور نگاه. فردوسی. به قسطنطین برند از نوک کلکم حنوط و غالیه موتی و احیا. خاقانی. اگر نه بنده نوازی از آن طرف بودی که زهره داشت که دیبا برد به قسطنطین؟ سعدی. رجوع شود به استانبول، و مجمل التواریخ ص ۱۵، ۶۰، ۱۳۴، ۱۳۵، ۳۰۶، ۴۴۵، ۴۷۱، ۴۷۳، ۴۷۴، ۴۸۱، ۴۸۶، ۴۸۷، ۴۹۴ و القفطی و حبیب السیر چ سنگی ج ۱ ص ۱۷۱، ۲۷۲، ۲۸۸.[ قُ طَ طی ] (اِخ) (۲۷۴ -۳۳۷ م.) نخستین امپراطور رومی مسیحی و بنیادگذار قسطنطنیه (استانبول) است. وی در نیسوس (نیش، در یوگسلاوی) به دنیا آمد. پدرش کونستانتینوس امپراطور و مادرش هیلانه از نژاد آرامی سوریه بود. هنگامی که پدرش در شهر یوک در انگلستان به سال ۴۰۶ م. بدرود زندگی گفت قسطنطین در ارتش به کفایت و دلاوری ممتاز بود و ازاینرو او را برای جانشینی پدر دعوت کردند و گردنکشان دیگر به حکومت او بر بریتانیا و فرانسه اعتراف کردند ولی مکسنتیوس امپراطور شریک در روم به جنگ با فرانسه کمر بست و در کنار پل ملفیان نزدیک روما قسطنطین غلبه کرد و یگانه امپراطور مغرب زمین گردید. گویند وی در این جنگ بر فراز خورشید صلیبی را مشاهده کرد به این عبارت: «با این علامت پیروز میشوی». او به سال ۳۱۳ م. بخشنامه ای صادر کرد و مذهب مسیح را در سراسر کشور خود مباح ساخت و در سال بعد اسقف های غرب را به انجمن ارلس خواند. در سال ۳۲۳ م. لیسینیوس امپراطور شرق شکست خورد و قسطنطین امپراطور بزرگ و یگانهٔ جهان روم گردید. وی قدرت امپراطور را گسترش داد و قانونی وضع کرد که کشاورزان و کارگران را به نوعی از رژیم طبقاتی به هم مربوط میسازد. وی کلیسا را به دولت پیوند داد و ریاست نخستین انجمن کلیسائی را به عهده گرفت (انجمن نیقیا به سال ۳۲۵ م.) و در همان مجمع قانون ایمان نیقی را اعلان کرد. و به سال ۳۳۰ م. پایتخت را به ده بیزنطیوم در کنار بوسفور منتقل ساخت و آن را وسعت و آبادی داد و به نام قسطنطنیه خواند. وی در سالهای آخر زندگانی خود برای دفاع از حدود فرات به پا خاست و با ایرانیان روبه رو شد و در نیکومیدیا بدرود زندگی گفت. (از الموسوعة العربیة). قسطنطین اول ملقب به کبیر.