معنی قرینة

[ قَ نَ ] (ع اِ) نفس. || زن شوی. (اقرب الموارد) (منتهی الارب). || آنچه محاذی یکدیگر باشد در بنا و عمارت. (آنندراج) (ناظم الاطباء). || فارسیان به معنی مثل و مانند استعمال کنند. (آنندراج): ما تیره شبیم و در جهان نیست امروز کسی قرینهٔ ما. باقر کاشی (از آنندراج). || مناسبت ظاهری میان دو چیز. || مناسبت معنوی میان دو امر. (آنندراج) (ناظم الاطباء). || (اصطلاح عروض) دو لفظ قافیه دار واقع در وسط دو مصراع بیتی. (ناظم الاطباء). آنچه در بعضی بحور در وسط هر دو مصرع بیت دو لفظ قافیه دار واقع شود. (آنندراج). || در اصطلاح اهل عربیت، آنچه دلالت کند بر چیزی نه به وضع. مؤلف فوائدالضیائیه در بحث فاعل چنین تعریف کرده است: عصام الدین گوید: اگر مراد از «نه به وضع» این باشد که لفظ برای آن معنی وضع نشده این تعریف شامل معنی مجازی نیز میشود درحالی که بدان اطلاق نگردد، و اگر مراد این باشد که لفظ برای آن معنی و لوازم وضع نشده لازم آید که قرینه نه به تضمن و نه به التزام دلالت بر چیزی نکند و بطلان این روشن است، پس بهتر آن است که گوئیم: قرینه امری است که دلالت بر چیزی کند بدون آنکه در آن چیز استعمال گردد، و آن بر دو قسم است: حالیه و مقالیه. (از کشاف اصطلاحات الفنون). در اصطلاح منطقیان، قرینه در قیاس عبارت از کلام مؤلف است. در اساس الاقتباس آرد: در قیاس چون گوئیم: هر انسانی حیوان است و هر حیوانی جسم، این قول مشتمل بر دو قول جازم است و از وضع این قول، بالذات برسبیل اضطرار لازم آید که هر انسانی جسم است، پس قول اول را که مشتمل بر این دو قول است به این اعتبار قیاس خوانند و هر یک از این دو قول که قیاس بر آن مشتمل است مقدمه خوانند و قول لازم را نتیجه و هر تألیف که به صدد استلزام قولی بود، اگر مستلزم بود و اگر نبود، آن را اقران خوانند و آن مؤلف را قرینه خوانند. (اساس الاقتباس چ مدرس رضوی ص ۱۸۶).[ قَ نَ ] (اِخ) مرغزاری است به ضمان. (منتهی الارب).[ قَ نَ ] (اِخ) موضعی است. (منتهی الارب).